zondag 24 november 2013

Wie het weet mag het zeggen

Update 13 april 2018

Soms lacht het geluk je toe. De vraag waar ooit de school van Chartres heeft gestaan is opgelost. Ik stelde mijn vraag aan het Lycée de Fulbert in Chartres. Van hen kreeg ik een paar weken geleden een reactie. Er werd op verschillende locaties les gegeven. De 'School van Chartres' is dus een soort verzamelnaam. Je zou het kunnen vergelijken met een universiteit, verdeeld over een aantal gebouwen. Het onderwijs vond hoofdzakelijk plaats in abdijen, waarvan de belangrijkste gesitueerd was in de benedenstad aan de Eure. Daar stond de 'Abbaye du Saint Père'. De gebouwen zijn aangepast en dienen nu als onderkomen voor een middelbare school. De Église Saint Pierre is nog een overblijfsel van de oorspronkelijke abdij. Hier vinden we een beeld van Fulbert.


Beeld van Fulbert in de église st. Pierre

Vlakbij de kathedraal, in het zuid-oosten stond in het verleden een abdij. Waarschijnlijk was dit ook een van de locaties waar onderwijs gegeven werd. Hier is nu Hôtellerie Saint Yves gevestigd. In de tuin vinden we het oudste deel van het gebouw.

De église Saint Pierre hebben we indertijd bezocht. In Saint Yves hebben we gelogeerd. Dus  foto's uit het vakantiearchief :-).

   

              



Met dank aan Brigitte Cotin, professeur au lycée Fulbert  à Chartres

Websites



24 november 2013

De kathedraal van Chartres is verbonden met de naam van bisschop Fulbert en de School van Chartres. Over allebei is veel te vinden. Het standbeeld van Fulbert staat op het plein voor de kathedraal. Een straat aangrenzend aan het Cloître (de straten die de grens vormen van het kerkelijk gebied), is naar hem genoemd.





Over de Zeven Vrije Kunsten die op de School van Chartres onderwezen werden is in verschillende boeken geschreven. Ze staan afgebeeld op het Koningsportaal op de buitenste boog aan de rechterkant als je ervoor staat: van links naar rechts: dialectiek, retoriek, geometrie, aritmetica, astronomie en grammatica. Muziek staat op de binnenste boog, tegenover het teken Tweelingen. Onder elke afbeelding is een representant ervan geplaatst.



Links naast Tweelingen de uitbeelding van dialectiek met Aristoteles eronder.

We doorkruisen de stad en proberen een beeld te krijgen van hoe het geweest kan zijn. Zo waren er negen poorten die toegang gaven tot de 'Kathedraalstad'. Aan de noordkant van de kathedraal moet bij Rue Saint Yves een oude poort geweest zijn. Het straatje ligt vlak bij het voormalige bisschoppelijke paleis, waarin nu het Musée des Beaux -Arts gevestigd is. In het zuiden vinden we aanwijzingen voor twee poorten, waarvan de poort van de Cordonnerie tegenover het zuidertransept moet hebben gelegen. Daar is nog een heel smal straatje, dat langs een restaurant loopt. De plek van de 'porte des changes' is aangegeven op het wegdek.


Rue Percheronne ligt aan de westkant van het plein, het smalle straatje is een zijstraatje



 

In het zuiden waren ook de gebieden van de graaf van Chartres, waar nu het marktplein is.


Op een oude kaart vinden we het kasteel van de graaf getekend. De herkomst van de kaart is niet te traceren en komt van internet. Ik heb hem verkleind tot het deel dat tot de kathedraal behoorde.


Chartres a la fin du Xllle Siècle

Op het terrein van de kathedraal stonden ook het bisschoppelijk paleis (in het oosten), en het bisschoppelijk hospitaal (in het westen). Onder het Centrum voor Glasschilderkunst ten noorden van de kathedraal was de kelder met de bisschoppelijke voorraad. Er stonden huizen van bestuurders van het bisdom. Het terrein van de kathedraal was in de Middeleeuwen druk bezet. Er werd gehandeld in stoffen en eetwaren. Er werden contracten afgesloten door ambachtslieden. Genoeg informatie dus. Maar waar de School van Chartres heeft gestaan is tot nu toe een raadsel. Zelf denk ik dat die gestaan zal hebben op het terrein van de kathedraal.  Ik heb informatie ingewonnen bij twee schrijvers en twee deskundigen waarmee ik in het verleden een reis naar Chartres heb gemaakt. Ze hebben beiden onderzoek gedaan in Chartres. In het Zuiden, zegt de een. Buiten de stad, herinnert de andere zich. In het zuiden waar nu de winkels zijn, is de mening van de schrijfster van het boek: 'Kathedrale des Kosmos, Die heilige Geometrie von Chartres'. In het Noorden, laat de schrijver van 'Chartres, Complete gids voor de kathedraal' me weten. Op een kaart rond 1837 in de boekwinkel van Chartres staat in het noorden het seminarie getekend. In het zuiden, denk ik in eerste instantie. Of toch in het noorden? Wie het weet mag het zeggen. Ik heb de vraag neergelegd bij het archeologisch museum in Chartres. Misschien hebben zij sporen gevonden die meer houvast bieden. Ik heb nog geen reactie gekregen op mijn vraag. Wie weet komt het antwoord ooit nog eens naar me toe :-).

Bronnen
Chartres, Complete gids voor de kathedraal - Michael Ladwein, p.29, p.221
Kathedrale des Kosmos, Die heilige Geometrie von Chartres - Sonja Ulrike Klug

Websites

zondag 27 oktober 2013

Astrologische elementen in de kathedraal van Chartres (2)

Nog meer astrologische elementen in de kathedraal van Chartres? Verbaasd lees ik over de engelen van de astrologie op internet. Ze zijn te vinden op het middenportaal van de Westgevel, op de binnenste boog rechts en links van de Christusfiguur. Gemist en zelfs geen idee dat ze er waren. We bezochten Chartres opnieuw een paar dagen in de herfstvakantie. Allereerst gingen we op zoek naar de afbeeldingen van de dierenriemtekens Tweelingen en Vissen, die niet bij de andere tekens gevoegd waren, maar een plaatsje hadden gekregen in het linkerportaal van de Westgevel (als je ervoor staat rechts).


Tweelingen en Vissen gevonden :-)


Een van de engelen van de astrologie  links voor de kijker op de binnenboog van het middenportaal. In haar hand houdt ze een astrolabium, waarmee ze de hoeken tussen de planeten of sterren kan meten.


In het middenportaal staat de figuur van Christus temidden van de vier evangelisten,
afgebeeld als mens (Mattheus), adelaar (Johannes), Leeuw (Marcus) en Stier (Lucas).


Mens (Waterman), Adelaar (Schorpioen), Leeuw en Stier zijn de vaste tekens van de dierenriem.

In het linkerportaal (rechts als je ervoor staat) is de vrouwe van de astronomie te vinden (derde van boven in de buitenste boog). Zij is een van de voorstellingen van de zeven vrije kunsten die aan de School van Chartres werden onderwezen.


In de kathedraal zelf is bij het Zuidertransept een vloertegel gemerkt met een ijzeren knop.  


Op midzomer valt een lichtstraal precies op dit punt

Bij Michael Ladwein (Chartres Complete gids voor de kathedraal) lees ik dat de datum van inwijding van de kathedraal van Fulbertus figuratief is vastgelegd.  De constellatie van de planeten en sterrenbeelden van dit moment staan op een kapiteel aan de rechteringang van de noordertoren afgebeeld. De Maagd met drie aren en een kentaur (als symbool voor Boogschutter) zijn zeker herkenbaar. De tekst staat op blz. 21 en de afbeelding op blz. 22*. Over hetzelfde kapiteel schrijft W.F. Veltman (Het geheim van Chartres) op blz. 117: 'Op het kapiteel van de rechter binnenzuil staat een jonkvrouw met drie aren in de hand, die van links door een duivel, van rechts door een centaur bedreigd wordt'. Hij ziet in de figuur van de vrouw de Griekse Godin Kore of Persephone, maar noemt dat Gottfried Richter  (Chartres) een astrologische verklaring ervoor geeft.

Tot slot nog de astrologische klok: Jan Wicherink legt een relatie met de Galactische Conjunctie die plaats vindt tussen 1978 en 2017.


De foto van zijn website (hierboven gekopieerd) laat de klok zien met de wijzers in de vorm van een vissenblaas. Dezelfde vorm vinden we terug rond de figuur van Christus in het middenportaal. 


De klok in augustus 2013


En nog niet zover vooruit in oktober 2013


* Als deze link niet meer werkt kun je de betreffende informatie vinden door bij G.oogle de sleutelwoorden michael ladwein wijding kathedraal fulbert chartres in te tikken.

woensdag 23 oktober 2013

Opgeruimd staat netjes moeten ze gedacht hebben

Op vrijdag worden de stoelen van het labyrint in de kathedraal van Chartres verwijderd en is het helemaal te zien. Ik sta een poos te kijken en probeer er een foto van te maken. Dat gaat me niet lukken, want behalve dat er mensen aanwezig zijn die het labyrint lopen, zijn er ook mensen die er dwars overheen lopen. Even wachten dan maar. Dit keer staat er een aantal borden rond het labyrint met tekst en uitleg. Ik heb ze nog niet eerder gezien, maar ik ben al een tijdje niet geweest.



Wat jammer is, is dat er op een van de borden gemaand wordt tot het rustig en langzaam lopen. Mensen doen dat dan ook. Ik wil het labyrint dánsen, met twee stappen vooruit en een stap achteruit en dat wordt botsen met de mensen die al eerder begonnen zijn. Even wachten dan maar tot het minder druk is. De borden worden weggehaald, maar mijn alarmbel gaat niet af. Het is nog maar vijf uur en de kathedraal is zeker open tot half acht.  Om kwart voor zes zie ik mijn kans schoon en maak de start. Uit mijn ooghoek zie ik twee mensen opdoemen met een rij stoelen en nog een rij stoelen. Ze bouwen het labyrint in sneltempo vol en het is duidelijk dat ik niet verder zal komen dan het eerste kwart.  Opgeruimd staat netjes, moeten ze gedacht hebben. Jammer. Een paar anderen zijn iets verder, maar gaan het zeker ook niet halen. Een extra bord met de eindtijd waarop je het labyrint kan betreden lijkt me een goede actie.


Overigens vind ik het verhaal van de decaan die het labyrint loopt en een bal vanuit het midden naar de kring mensen er om heen gooit op een van de borden terug. En dat is wel weer leuk. Alleen wordt er hier van een gele bal van wol gesproken en in andere stukken over een grote leren bal (de Christelijke Paasdans, blz. 11). Kennelijk waren er variaties op het beschreven balspel.


Mocht ik ooit weer eens op een vrijdag in Chartres zijn, dan ga ik heel vroeg naar de kathedraal. Misschien gaat het dan lukken om het labyrint in mijn eentje te dansen. Je weet maar nooit :-).

Zomaar vlak bij Rotterdam

Met zijn vieren stappen we in de auto. Vriendin rijdt, want woont dichtbij en weet een mooi bos op een afstand van tien minuten rijden. Het gebied hoort bij Huys ten Donck en houdt het midden tussen een bos en een park. We genieten van het prachtige herfstweer en staan als eerste stil bij een oude plataan, een bijzondere soort en zo'n driehonderd jaar oud volgens de tuinman.


De plataan roept iets vrolijks in ons op. 


 Aan zijn wortels kun je zien dat het echt een plataan is.


Er is veel Hulst in het bos.
Met zijn rode kleur en scherp gerande bladeren een symbool voor vuurkracht.


Bij deze boomstronk kun je van alles bedenken. 


Onderweg komen we verschillende soorten paddenstoelen tegen.


Even voelen we ons Hans en Grietje als we dit kleine huisje in het bos tegenkomen :-).


Het is een boerenwoning of kinderspeelhuisje (scroll naar blz. 27).


Op terugweg vinden we de beukennootjes nog aan de boom.


En komen we langs de ruïne vlak bij het grote huis.

Het Donckse Bos ligt vlak bij Rotterdam. Kijk hier voor de kaart.













donderdag 10 oktober 2013

Astrologische elementen in de Kathedraal van Chartres (1)

Met de ansichtkaart in mijn hand sta ik voor het portaal bij de hoofdingang van de kathedraal. De dag ervoor heb ik van alle dierenriemtekens een kaart gekocht, maar vandaag vind ik er een waar ze allemaal opstaan.


Na een beetje zoekwerk kan ik ze allemaal traceren- denk ik op dat moment. De beelden die het eerste opvallen zijn Kreeft (links buiten) en Schorpioen (rechts buiten). Ik herken de meeste figuren. De kaarten gaan mee naar huis om er daar verder naar te kijken. En dan wacht me een verrassing. De afbeeldingen van de serie kaarten verschillen van de kaart waarmee ik de beelden heb opgezocht. Nader onderzoek brengt aan het licht dat de ene set te vinden is bij het Hoofdportaal, en de andere set te zien is bij het Noordportaal. Daar heb ik een tijd gestaan, maar mijn aandacht ging op dat moment naar de beelden van Anna en Melchizedek. Ik knip de plaatjes van de kaart los en leg ze naast de dierenriemtekens waar ze bij horen. Daarna wordt het puzzelen: ik houd er twee over: Tweelingen en Vissen zijn niet afgebeeld op de bogen, en dat terwijl ik de Tweelingen dacht te hebben gezien boven de Schorpioen.


De dierenriemtekens staan min of meer in de goede volgorde: links binnen: Ram (1) en Stier (2), links buiten: Kreeft (4), Leeuw (5) en Maagd (6). Dan beginnen we rechts weer onderaan, maar dan met de buitenkant: Weegschaal (7), Schorpioen (8) en Boogschutter (9), rechts binnen Steenbok (10) en Waterman (11). Het cijfer 6 moet een plaatsje hoger. Maagd staat naast de Boogschutter.


Tweelingen (3) en Vissen (12) ontbreken in het geheel. Deze zijn te vinden in het rechterportaal als je voor de kathedraal staat. Vissen en Tweelingen zijn uit een stuk gehouwen en te vinden aan de onderkant van de linker-binnenboog. Ik lees dat ze van te voren voor deze plaats waren bestemd in het boek Chartres: complete  gids voor de kathedraal door Michael Ladwein, op blz. 54. Bladzijde 55 waarop ik de afbeelding vond is op wonderlijke wijze van het internet verdwenen. De bladzijde staat nog op de iPad, maar wordt via de link niet meer weergegeven.


De andere serie dierenriemtekens is terug te vinden in de rechterboog van het Noordportaal.  Een afbeelding ervan vind je op deze site. Hier staan de dierenriemtekens van het Noordportaal en het Hoofdportaal onder elkaar. Een duidelijke afbeelding van het Noordportaal vind je hier  en als je de afzonderlijke tekens goed wil bekijken kan je bij deze foto op de details klikken. 

Dan is er nog de astrologische klok, tegenover het raam met de dierenriemafbeeldingen.


Over die klok heb ik eerder gelezen in het boek De Grote Galactische Conjunctie van Jan Wicherink. De onderstaande foto maakt deel uit van het artikel op zijn website. Even scrollen tot ongeveer twee-derde.


Het raam met de dierenriemafbeeldingen vind je aan de rechterkant van de kathedraal, na het Zuidportaal, naast het raam met de Blauwe Maagd. 


Reden genoeg om terug te keren. Doen we binnenkort. Dan kan ik gelijk een foto van het Tweelingen-Vissen beeld maken :-).

dinsdag 3 september 2013

Die boom die zochten we al eerder

Die boom die zochten we al eerder. Tijdens ons verblijf in een klein hotel kregen we ons ontbijt geserveerd op een kleurige, papieren placemat. Daarop konden we op ons gemak alle bezienswaardigheden uit de streek bekijken. Vorig jaar waren we hier ook en hadden de placemat al grondig bestudeerd. De opmaak van dit exemplaar verschilde, maar ook hier stond de oude boom getekend, met de plaats waar we hem konden vinden erbij. Dat hadden we dus vorig jaar al geprobeerd op zijn Jan-boeren-fluitjes. We hadden het dorp snel gevonden en liepen er een soort doelloos rond. Want meer informatie dan dat deze boom er stond hadden we niet en het zoeken leverde niets op. Dit jaar hadden we meer geluk. Via een speurtocht op de meegenomen iPad vonden we de informatie die we nodig hadden. 'Tilleur de Sully "Le Rosny"  plusieurs fors centenaire. Plante en 1598' stond er op de site. Die moesten we hebben :-). Er stonden foto's bij waardoor de zoektocht een stuk makkelijker werd. Uiteindelijk vonden we ook de naam van de straat en werd het zoeken een fluitje van een cent. Voordat ik de T.om Tom had ingesteld reden we de goede straat in en vonden we het witte poortje van de foto. Daar was hij dan, die boom die al in 1598 was geplant. Een grote, oude boom, waar zo goed mogelijk voor gezorgd wordt. Zijn stam is hol en ook een paar van zijn takken. Maar hij staat er nog en werd door ons bewonderd. Een klein meisje dat voorbij fietste keek met een nieuwsgierige blik naar ons. Wat waren we daar aan het doen? Die boom stond gewoon in haar dorp. Was daar iets bijzonders mee? De placemat zette ons op het spoor en via deze site vonden we onze weg naar Blannay. Daar stond ook de exacte locatie aangegeven. Mijn liefje wat wil je nog meer?











vrijdag 30 augustus 2013

Het verdwenen labyrint

Toen we de kathedraal van Reims betraden voelden we een licht verhoogde energie terwijl we tussen de banken richting het altaar liepen. We registreerden dat het waar te nemen was tussen de tweede en vierde pilaar en besteedden er verder geen aandacht aan. We bewonderden de beelden en de glas-in-lood ramen. Weer aangekomen bij het voorste gedeelte zag ik borden met informatie over de bouw van de kathedraal aan de muren hangen. Op een van die borden stond een labyrint getekend. En labyrinten hebben voor mij een magische aantrekkingskracht. Het had een vierkante vorm en op de vier hoeken stonden de figuren van de bouwmeesters. Ook in het midden was een figuur te zien. 


Aan de overzijde hing een bord met de plattegronden van de verschillende bouwfasen.


Het labyrint was dus gebouwd in de twaalfde eeuw, maar er was niets meer van overgebleven in de huidige kathedraal. Ik vond een Frans boekje over het labyrint bij het winkeltje in de buurt van de ingang en ontdekte dat het zich bevonden had tussen de tweede en vierde pilaar. Zoiets maakt me ontzettend nieuwsgierig naar de reden van de situering. Is er hier sprake van een energetisch punt? Aan een man die een stand beheerde vroeg ik meer informatie. O ja, hij had wel een tekening van het labyrint, maar verder was er niets, behalve het voor mij moeilijk leesbare boek in het winkeltje. Ik mocht een foto maken van zijn blad.


De man werd toeschietelijker naarmate er meer vragen gesteld werden. Het labyrint was verdwenen omdat de priesters last hadden van spelende kinderen. Maar, legde hij uit, monumentale gebouwen in Frankrijk worden altijd aangeduid met het logo van dit  labyrint. Kijk, en dat is leuk, want die borden kwamen we tegen :-).




Het labyrint is verwijderd in 1779 verwijderd. Jammer!

In de gotische kathedralen van Amiens, Chartres en Reims vonden tijdens het Paasfeest ommegangsriten, balspelen en cultische dansen plaats. Al die dansen stammen uit de periode van de twaalfde tot de veertiende eeuw ( vastgelegd in de balspelverordening van het Kapittel van Auxerre van 18 april 1396) en geleid door de aartsbisschop, bisschop of deken zelf (bron). 

Over die balspelen vind ik nog meer ( bron). Op bladzijde 11 en 12 staat hier een stuk over de Christelijke Paasdans, dat eveneens teruggrijpt op de spelen in Auxerre. De jongste kanunnik moest voor een grote leren bal zorgen, die je niet met één hand vast kon houden. Tijdens het dansen om het labyrint heen werd de bal door de Deken naar de dansers geworpen. Aangenomen wordt dat de Deken al dansend het pad  van het labyrint volgde. Na afloop was er een feestmaal. 

In Chartres (zie onder) kan je het labyrint op de vrijdag nog dansen. Op andere dagen is het met stoelen bedekt.


Het verhaal van het balspel is voor mij nieuw. Het labyrint krijgt er een diepere betekenis door. Met welk spel zouden de kinderen in Reims de rust in de kathedraal verstoord hebben?