donderdag 31 december 2015

Kersttradities komen en kersttradities gaan

Vanuit de keuken komt de geur van stoofpeertjes en suddervlees me verlokkend tegemoet. Die stoofpeertjes eten we deze week nog een keer op verzoek van Dochter. Tevreden blik ik  terug op de Kerstdagen. Al jarenlang staan we traditiegetrouw op eerste Kerstdag met ons gezin in de keuken. Wat ooit begon als kerstmaaltijd, samengesteld uit onze vier lievelingsgerechten, heeft zich voortgezet als familietraditie. Met zijn zevenen plooien we ons rond het keukenblok en maken ons eigen gerecht. Kleinzoon werd van jongs af aan ingeschakeld. Bijna een jaar oud mocht hij helpen met het smeren van het stokbrood. Dat meteen daarna in zijn mondje verdween :-). Kleindochter produceert met verve een fruitsalade, omdat dat een van de dingen is die ze graag lust. De tweede kerstdag aten we traditioneel peertjes en rollade, net als vroeger thuis. We zijn hier afgestapt van moeilijke kerstdiners en hebben het samenzijn centraal gezet. Dochter uit Noorwegen verraste ons met een traditionele kerstmaaltijd van lamsvlees:  Pinnekjøtte. Gestoofd op berkenstokjes, geserveerd met worstjes, gekookte aardappelen en koolraap. Samen met Aquevitt, dat in niets op water lijkt, maar wel snel onder de categorie 'lekker' valt. 


Noorse traditionele maaltijd op Kerstavond: Pinnekjøtte

Toch lijken tradities niet eindeloos bestaansrecht te hebben. We hebben hier twee kleine kerstboompjes in de voorkamer, en een kunstboom in de achterkamer. Het is een compromis. Die kunstboom zit me een beetje dwars, maar was ooit een noodgreep omdat we gewoontegetrouw op het laatst de kerstboom gingen halen en de overgebleven exemplaren niet aan onze wens voldeden. En om die kunstboom verloren op zolder te laten  liggen is ook zo wat. De tijd van sjouwen met kerstbomen en samen met de kinderen zoeken naar de mooiste ligt achter ons. De traditie van het optuigen in rood, goud en oud raakt verloren. Mijnheer Maan is aan alle kanten gekraakt en en we vrezen dat dit zijn laatste jaar zal zijn. De oude kerstversiering kwam van de overgrootouders en dat was wat het speciaal maakte.


De uit nood geboren aankoop van een kunstboom


Oude Mijnheer Maan valt nu echt in stukjes uit elkaar

De traditie van een cadeautje onder de kerstboom is weer ingevoerd. Kleinzoon verkondigde dit jaar dat zijn zus nu ook het geheim van Sinterklaas kende. Verlangend sprak hij uit dat hij een cadeau van de Kerstman ook wel erg leuk zou vinden. Zou die Kerstman dan wel bestaan? We sloten een akkoord :-). Toch riep Kleindochter na binnenkomst enthousiast naar haar broer: 'Er liggen cadeautjes onder de boom net zoals jij had gehoopt'. Wat zou er omgaan in die koppies?
Ik heb er een voorliefde voor om de Kerstboom tot 6 januari (Driekoningen) te laten staan. Dat is de laatste jaren best moeilijk gebleken. Blije kinderen komen er al ver voor die tijd om bedelen voor de kerstbomenverbranding op Nieuwjaarsdag. Ja, en dan stond die van ons nog opgetuigd in de kamer. Waarna we hem vervolgens niet meer kwijt konden omdat hij niet opgehaald werd. Vandaag stonden er opnieuw twee kinderen aan de deur. Ze waren op kerstbomenjacht en hadden ze nodig op 6 januari (dachten ze). Kritisch keken ze naar mijn twee kleine boompjes in de vensterbank. Ik stelde voor om ze voor hen te bewaren. Twijfelend spraken ze uit dat ze dachten dat dit geen goede boompjes waren voor hun doel. Naar de tuin dan maar over een paar dagen.
Tenslotte probeer ik dit jaar mijn dromen tussen de eerste Kerstdag en Driekoningen te onthouden. Elke droom zou staan voor een maand in het nieuwe jaar. Mijn dromen -als ik ze al onthouden heb- beloven niet veel goeds. Ik geef het een kans, maar als het me niet bevalt wis ik ze uit mijn geheugen :-).

Ik wens iedereen een goed, gezond en gelukkig 2016.



vrijdag 6 november 2015

De Walnotenboom boven aan de dijk

Zelf woonde ik in mijn jeugd 'onderaan de dijk'. En bovenaan de dijk stond de Walnotenboom, bij ons thuis Okkernotenboom genoemd. Elke dag passeerde ik hem twee keer als ik de trap op en neer ging van en naar school. Het vinden van noten was geluk hebben. Die werden er met stokken uitgeslagen voor ze rijp genoeg waren om te eten. Het commentaar van mijn vader maakte duidelijk dat dat toch niet de bedoeling kon zijn. Heel af en toe rolde er een verdwaalde noot tijdens een harde windvlaag de dijk af tot bij ons huis. Dat is wat mijn broer zich herinnert. Zelf was ik wat minder alert. Mijn kleine meisjes belangstelling richtte zich op de ligusterhaag ernaast. Als die in bloei stond vingen we lieveheersbeestjes, die in een glazen potje met gaatjes-in-het-deksel bewaard werden. We voegden een paar blaadjes toe omdat ze natuurlijk wel iets te eten moesten hebben :-). Nog altijd als ik in de lente langs die heg loop herinnert de geur van de bloemen me aan dat jampotje. Die Walnotenboom zonder noten om te rapen had weinig aantrekkelijks in die tijd.


De Walnotenboom bovenaan de dijk bij ons huis


Vorige week werd mijn belangstelling geactiveerd door middel van een lading uit Frankrijk meegebrachte walnoten. Ik ging terug naar de oude vertrouwde boom op de dijk, die door een jonger exemplaar is vervangen. De oude boom heeft het loodje gelegd toen ik even niet oplette. 


De bijna lege schaal met Franse walnoten

De Walnoot kan bogen op een koninklijke afkomst. Dat is niet alleen af te leiden uit zijn naam (Juglans Regia), maar ook uit het verhaal rond haar ontstaan. Eigenlijk is 'hij' niet het goede woord om hem ermee aan te spreken. De Walnotenboom is een 'zij'! Lang geleden was de god Dionysos gevraagd of bij Griekse koning Dion van Laconië te komen om zijn drie dochters orakelen te leren. Zo gezegd, zo gedaan. Er was alleen een kleine onvoorziene omstandigheid, n.l. dat Dionysos verliefd werd op de jongste dochter van de koning. Dat werd door de twee oudere zussen aan hun vader verklapt. Dionysos liet dat niet op zich zitten en veranderde de twee dames in rotsen. Carya stierf van verdriet en werd door hem in een Walnotenboom veranderd. Maar..... dat orakelen dat had ze nog net geleerd, dus geeft ze die kennis aan je door: doe een wens en gooi een walnoot in het vuur. Kijk hoe hij eruit ziet als hij brandt. Je kan op die manier aflezen of je wens vervuld gaat worden :-). Het bericht van de dood van Carya werd door de godin Artemis persoonlijk naar Athene gebracht. Daar is ter ere van Artemis Caryatis een tempel gebouwd met pilaren van walnotenhout. Die pilaren hebben de vorm van vrouwen. Zo worden we tot op vandaag aan haar verhaal herinnerd. 


De Walnoot heeft heel wat in haar mars. Ze zorgt voor vruchtbaarheid en kan orakelen. Bij huwelijken werden de noten gestrooid als wens voor een voorspoedige toekomst. Zo'n gewoonte die je kan vergelijken met rijst strooien in onze tradities. En dat slaan komt ook niet uit de lucht vallen. Dat laatste heeft te maken met vruchtbaarheid, evenals de noten. Dat was om de energiestroom van de boom te activeren en in beweging te brengen. In oude boeken lees je over de roe van Sinterklaas, oorspronkelijk bestemd voor eenzelfde doel. De goede man ging natuurlijk geen bomen slaan :-). Ook vee werd in het voorjaar met takken geslagen, opdat er maar veel jongen geboren zouden worden. De Walnoot verjaagt muggen en vliegen met haar geur. Zet haar bij je huis en je bent gevrijwaard van insecten en beschermd tegen de bliksem. Onder de boom wil niet veel groeien. Dat heeft haar een slechte naam bezorgd. Want zou dat niet komen omdat heksen daar onder samenkwamen? De noten moéten trouwens wel goed voor je hersenen zijn, kraak die noot maar eens en je ziet het vanzelf! En heb je nog een zetje nodig om een nieuwe levensfase in te gaan? Walnoot helpt om de laatste verbindingen los te laten en de stap te wagen.




Een afbeelding van een pilaar uit de Griekse tempel vind je hier.

De mythe van Carya is samengesteld uit verschillende bronnen
1:Compendium van rituele planten in Europa - Marcel de Cleene en Maire Claire Lejeune
2: Bomen en mensen - een oeroude relatie- onder redactie van Frank Moens en Roelie de Weerd
3: The Living Wisdom of Trees - Fred Hageneder

dinsdag 20 oktober 2015

De Zwarte Madonna

Zomervakantie 2013. We maken een rondreis door Frankrijk, geïnspireerd door een lezing van Jaap Rameijer. Op zijn landgoed 'Les Labadous' was in de schors van een boom de afbeelding van Maria Magdalena ontstaan. En dat maakte me nieuwsgierig, daar wilde ik wel naar toe.


De boom op het landgoed 'Les Labadous' met de afbeelding van Maria Magdalena

We bezochtenVézelay, Rocamadour en Rennes le Château, maakten een stop in de Pyreneeën en reden via Lourdes door naar Chartres. Tijdens die reis kwam een aantal Zwarte Madonna's op ons pad. Een collage van de foto's hangt bij ons thuis. Het verhaal van de Zwarte Madonna in Rocamadour vind je hier.


De Zwarte Madonna van Le Limoux: 'De-Notre-Dame-de-Marceille'
Zij wordt beschermd door een hekwerk


De Zwarte Madonna van Rocamadour


De dame op de pilaar in de kathedraal van Chartres


De Zwarte Madonna van Chartres in de crypte

De Zwarte Madonna's van Chartres en Le Limoux staan in de buurt van een bron. 


Bron in de crypte van Chartres


Bron bij de basiliek van Le Limoux

Tijdens mijn (veelvuldige) bezoeken aan oude kerken speurt mijn oog naar Maria's met een rode mantel. Dat rood was op een gegeven moment uit den boze, omdat het de vruchtbare vrouw en moeder symboliseerde. De Drievoudige Godin werd vroeger uitgebeeld in drie kleuren: wit voor de Maagd, rood voor de moeder en zwart voor de oude, wijze vrouw of Crone. Drie fasen van het vrouw-zijn maakten de cyclus compleet. In 1649 werd door de kerk beslist dat de Maagd Maria alleen nog maar in blauw en wit mocht worden afgebeeld. Ik las er al lang geleden over in het boek 'De vrouw met de albasten kruik' van Margaret Starbird met als ondertitel: Maria Magdalena en de betekenis van de graal. Af en toe valt mijn oog op een Maria met een rood gewaad. Dat rode gewaad zit weleenswaar verstopt onder een blauw kleed, maar toch...


Maria met een rood gewaad in Le Lemoux

Herfstvakantie 2015: Ik heb het boek 'De Zwarte Madonna van Oer-tot Eindtijd van Annine van der Meer cadeau gekregen (met als ondertitel: De Moeder van Donker en Licht en haar dochter Maria Magdalena). Ik stuit op hetzelfde thema en lees met plezier haar uitleg over de Zwarte Madonna's uit de Romaanse tijd: recht voor zich uitkijkend, met het kind op schoot, dat recht voor zich uitkijkt. En over de omslag die volgt in de 13de en 14de eeuw: de staande beelden komen in zwang. De Maria's krijgen een blank gezicht en dragen het kindje op de linkerarm. Vanaf 1649 zijn de kleuren blauw en wit gekoppeld aan de Maagd Maria. Vooruitbladerend ontdek 1 foto waarbij de Maria het kind op de rechterarm draagt. Dat maakt me nieuwsgierig :-). 


Vézelay: Maria Magdalena met de albasten kruik












zaterdag 3 oktober 2015

Herfst met een extra tintje rood

Wachtend op mijn beurt blader ik door de krant en lees een stukje over de volle maan in september die heel speciaal is. Enerzijds omdat de maan dicht bij de aarde staat, anderzijds omdat er tijdens de maansverduistering een prachtige rode maan te zien zal zijn. Ik sliep er net niet doorheen en kon het verschijnsel van de super-bloedmaan door het dakraam bewonderen, gecamoufleerd door een lichte sluierbewolking, maar toch! Verrassend genoeg komt de naam Bloedmaan ook terug in de Keltische Boomkalender. Zelf gebruik ik voor deze volle maan tussen 10 november en 10 december liever de naam: Maan van de Vallende Bladeren. Maar zover zijn we nog niet. De volle Maan tussen 12 september en 12 oktober heet de Oogstmaan, met appels die de wereld rood kleuren. In de natuur dragen de struiken rode bessen, en de rozenbottels geven een kleurig beeld aan de straat. De klaprozen sieren de berm van de toegangsweg van ons stadje. Iets in mij registreert dat dit laatste een ongewoon beeld is. Zo rond half mei ga ik steevast 'op jacht' naar de eerste klaprozen. Ik word elk jaar opnieuw blij van de rode kleur tussen het geel en het wit van de lente. Maar nu is het al herfst. Het lijkt of de seizoenen een eigen leven gaan leiden. Met de vaak warme wind deze zomer voelde het alsof we op vakantie in het zuiden waren. Klaprozen in oktober versterken het gevoel van-nog-even-genieten. Maar het blijft een vreemde aanblik, daar in die berm. Begin oktober: zon en klaprozen: ik ga me er nog even in wentelen :-).


De klaprozen sieren de berm van de toegangsweg van ons stadje. 


Klaprozen in oktober versterken het zonnige gevoel van vandaag.


Rozenbottels geven een kleurig beeld aan de straat.


Besjes van de taxus


In de natuur dragen de struiken rode bessen












donderdag 3 september 2015

Een beetje Roodkapje voelde ik me wel

Een beetje Roodkapje voelde ik me wel, op stap met mijn rieten mandje op weg naar het bos aan de rand van Oslo. Dochter uit het Noorden plukt vaker paddenstoelen en nam ons mee naar een begeleide tocht. Dus vulden we rieten mandjes met lege bakjes en mesjes en namen de bus en de Metro naar het verzamelpunt. Daar vonden we al snel de overige deelnemers en de gids, herkenbaar aan hun mandjes :-). Ik kwam tot de ontdekking dat ik ingedeeld kan worden in de categorie 'beginnende-paddenstoelen-speurders'. Mijn oog viel op giftige exemplaren (klein en bruin) en op oude, half aangevreten soorten. Maar dat mocht de pret niet drukken. Man had meer geluk en Dochter heeft ervaring met zoeken. We eindigden met genoeg paddenstoelen voor een goed gevulde omelet (stiekem nog wat extra van de gids meegekregen).



Man had meer geluk



Dochter heeft  ervaring met zoeken


Deze paddenstoel is giftig (want klein en bruin)


En deze hebben hun beste tijd gehad

Ondertussen heb ik het fototoestel onder mijn hoede genomen en mijn aandacht wat verdeeld :-)


de fietsband-die-bewoog-en-een-slang-bleek-te-zijn 


De mierenhoop


Volop bloeiende hei


Zonovergoten plek 

De gezamenlijke oogst wordt aan het eind van de tocht uitgestald en op veiligheid gescand. De gids laat de verschillen zien en benoemt de kenmerken. Buisjes en stekeltjes zijn eetbaar. Ribben zijn oké, maar niet altijd lekker. Klein en bruin: niet eetbaar. Bruine hoed, bruine steel en bruine knol onderaan: niet in je omelet. Wit-wit-wit: niet eten. Paddenstoelen met plaatjes onder de hoed kunnen uiterst giftig zijn, maar ook eetbaar en heel erg lekker. Het blijft oppassen dus.


Uitleg volgt aan de hand van de gevonden paddenstoelen

De uitleg is in het Noors, dus ik sta niet in voor volledigheid. Het bijgeleverde boekje geeft met doodshoofdjes en kokjes de eetbaarheid aan. Maar de controle van de gids geeft een veilig gevoel.


Het bijgeleverde boekje


Plaatjes met doodshoofdjes en kokjes, ondersteund door de kleuren rood en groen

De oogst gaat mee naar huis en wordt op zondagmorgen verwerkt in een 'Soppelet' . We hebben de naam maar gelijk even aangepast :-)


De paddenstoelen worden de andere morgen verwerkt


tot een echte 'Soppelet'































woensdag 19 augustus 2015

Dat kleine briefje stop ik in mijn tas voor je-weet-maar-nooit

Dat kleine briefje stop ik in mijn tas voor je-weet-maar-nooit. Ik heb vlak voor ons  vertrek op de site Parijs à la carte een aantal oude kerken gevonden. Hoewel we al een aantal uitstapjes in onze gedachten hebben, weet je maar nooit of we er toevallig in de buurt komen. En dan is een bezoekje altijd de moeite waard. Met een beetje geluk kunnen we er een aan ons lijstje toevoegen. En dat beetje geluk valt me ten deel :-). Op de Saint Denis na, die buiten de Periferique gelegen is vinden we de gelegenheid om ze allemaal te bezoeken. Genoeg indrukken om te verwerken nu ik weer thuis ben. Ik heb nog net even de tijd, want de opmaat naar het werk is al begonnen.


Saint Etienne du Mont, Saint Séverin, Saint Germain des Prés


Chapelle Notre Dame-de-la-Médaille-Miraculeuse, Saint Denis (buiten de Periferique)

De drie kerken hebben allemaal iets bijzonders, maar ze hebben ook allemaal iets gemeen. Ze zijn gebouwd voor 1350, of ze staan op de plek waar voor die tijd een oudere kerk heeft gestaan. Het laatste betekent dat de locatie ervan zorgvuldig is uitgekozen en er rekening is gehouden met de energiestromen. De plattegronden komen voor een groot deel overeen. En zelfs in het Louvre viel het oog van Man op een plafondschildering met een plattegrond van dat basispatroon.

Plafondschildering in het Louvre


En zelfs in het Louvre viel het oog van Man op een plafondschildering met dat basispatroon.

Daar is Paus Julius ll afgebeeld terwijl hij aan Bramante, Michel Angelo en Raphaël de opdracht geeft voor de bouw van het Vaticaan en de Sint Pieter. Ik vond de uitleg van de schildering op de officiële site van het Louvre en dat heeft me best even moeite gekost. De bouwtekening die hier te zien is, vind je in variaties terug in veel oude kerken. Ze lijken volgens eenzelfde principe gebouwd. Bramante ontwierp voor de Sint Pieters kathedraal een plan met een Grieks Kruis als basis  Een plattegrond ervan vind je hier.

Saint Germain des Prés
Dit is de oudste kerk van Parijs, gebouwd op de plek waar sinds de 6e eeuw een benedictijnse abdij heeft gestaan. De toevoeging 'des Prés' herinnert eraan dat de kerk oorspronkelijk buiten Parijs was gelegen. De huidige kerk is ontstaan in de 11de en 12de eeuw. De kerk is na verwoesting een aantal keer opnieuw opgebouwd naar de oorspronkelijke tekeningen. Er zijn ook stukjes bijgebouwd in de loop der eeuwen. Vooral het oude deel bij het koor met zijn kleuren en fresco's heeft een voor mij bijna archetypische sfeer.


Kapel van Saint Germain. Houten beeld van Saint Germain door Muriel Pulitzer (1961)


Engelenkopje op de lage pilaar in de Sint Anna kapel


Oude kleuren en afbeeldingen van mythische figuren op de pilaren

Saint Séverin
Deze kerk is gebouwd op de plaats van een Merovingisch heiligdom. Naast de kerk aan de overkant van een pleintje staan de overblijfselen van het bijbehorende klooster. Daar konden we niet bij komen. Misschien is het op andere tijden wel toegankelijk. In deze kerk staan bijzondere gedraaide pilaren, die palmbomen voor moeten stellen. In het koor vind je ook een diepe waterput. In een van de nissen hangt een kastje waarin de relikwieën van de Heilige Ursula bewaard worden. 


Gedraaide pilaren in de vorm van een palmboom


Waterput bij het koor


Relikwieën van de Heilige Ursula


Met tekst en uitleg

Saint Etienne du Mont
De Saint Etienne du Mont is oorspronkelijk gebouwd in de 13de eeuw. Wat de kerk bijzonder maakt is het hekwerk (doksaal) dat geplaatst is tussen het koor en het schip. Het is de enige kerk in Parijs die nog zo'n galerij heeft. Verder is er het praalgraf van Sainte-Geneviève te vinden en valt mijn oog op een een paar schitterende glas-in-lood ramen die een straat in de stad uitbeelden.


Doksaal als afscheiding tussen schip en koor


De galerij is via een trap vanaf het koor bereikbaar


Het praalgraf van Sainte Geneviève


Glas in lood raam met stadsbeeld


Plattegrond van de kerk


De voorganger van de Saint Etienne du Mont was de Sainte-Geneviève abdij,
 gebouwd in de zesde eeuw over het graf van de heilige Geneviève

Chapelle Notre Dame-de-la-Médaille-Miraculeuse
Deze pelgrimskapel ligt verscholen tussen de gebouwen van het warenhuis Bon Marché en is in 1830 gebouwd op de plek waar de Maagd Maria aan de novice Catharine Labouré is verschenen.   Een tijdje van te voren wijzen bordjes al de weg, dus je kan het niet missen.  De kapel heeft een devote sfeer, die ik niet wil verstoren door in de rondte te gaan lopen. Het lichaam van Catharine rust in een glazen kist rechts in de kapel. Links staat de eveneens glazen kist van Sainte Louise de Marillac, die samen met Saint Vincent a Paulo de orde van de 'Soeurs de la Charité' oprichtte. 


De kapel met het beeld van Maria


Informatie bij de ingang


De glazen kist met het lichaam van Catharine Labourè


Glazen kist met het lichaam van Sainte Louise de Marillac



Kaarsje en bordjes met dankbetuigingen