donderdag 30 maart 2017

Liduina van Schiedam

Het vrolijke zonnetje lokt ons naar buiten en de bus aan het eind van de straat brengt ons naar Schiedam. Hoewel ik geen fan van het Openbaar Vervoer ben komt het in dit geval wel handig uit. Al winkelend door een gezellig straatje scoor ik een tweedehandsboek over Romaanse Kerken in Frankrijk (1). Eenzelfde deel over Bretagne voor een klein prijsje laat ik liggen, want het is groot en zwaar en we zijn op pad naar de Grote Kerk. Man is er eerder geweest en ik vind het altijd wel fijn om een doel te hebben. Zomaar zwerven is niet mijn ding. Het bezoek aan de kerk is de moeite waard. De preekstoel is versierd met de beeltenis van de vier evangelisten en het orgel is beroemd. Ons oog valt op een wandbord met een tekening van Lidewij's grafzerk met op de hoeken eveneens de symbolen van de vier evangelisten. In de noordelijke muur is een grafzerk ingemetseld die behoorde bij het graf van Liduina. Het duurt even voor ik me realiseer dat Lidewij en Liduina dezelfde persoon moeten zijn en dat met Liduina verwezen wordt naar de Heilige Liduina van Schiedam. Ze komt tijdens het schaatsen ten val en breekt een rib. Deze gebeurtenis leidt tot een langdurig ziekbed. Liduina wordt na haar dood begraven aan de noordkant van de kerk en al kort daarna wordt een kapel over haar graf heen gebouwd. Nog later valt die kapel binnen de muren van de kerk, door het aanbouwen van de zuidbeuk, alsdus het bord met de uitleg. We krijgen een rondleiding door de consistorie en wanen ons even in een andere tijd met het goudleren behang, de teltafel en de oude Bijbel. Liduina verdwijnt op de achtergrond tot ik een paar weken later het boek over de Romaanse kerken in Frankrijk uit lees. Hoofdstuk 7 eindigt met een korte beschrijving van de Heilig Hartkerk te Schiedam-Zuid. Dat hoofdstuk blijkt gewijd te zijn aan de legende van de Heilige Liduina. Het toeval kon onmogelijk groter zijn :-).

Meer over Luidina vind je op de volgende blog: De Heilig Hartkerk verdient het om gezien te worden


Het koor met de preekstoel


Mattheus met de engel


Markus met de leeuw


Jezus met het lam


Lucas met het rund


Johannes met de adelaar


Banken aan de noordkant


de oorspronkelijke grafzerk van de heilige Liduina



Een latere grafzerk van Liduina (Lidewij)


Markering van de kapel boven het graf van Liduina


In het noorden van de plattegrond in grijs de plaats waar de kapel van Luidwina heeft gestaan


Stukje van de muur met goudleren behang


Teltafel met bakje om geld op te vangen (consistorie)


De consistorie is nog altijd in gebruik



Orgel



Het doopvont verbeeldt de zondeval






(1) Mystiek in Frankrijk, Deel XVIII: 'Een pelgrimstocht naar Bourgogne'- F.C.M. Rosier



vrijdag 24 maart 2017

Die tentoonstelling verrast me

Samen met Vriendin bezoek ik de Mariatentoonstelling in het Catharijne Convent te Utrecht. Daar kom ik tot mijn verrassing verschillende afbeeldingen van Maria-in-het-rood tegen. En dat roept vraagtekens bij me op. Sinds ik hierover las speur ik met één oog altijd naar deze Maria's, in de wetenschap dat het door de Kerk verboden is om haar zo af te beelden. Maar hier zie ik haar diverse malen geschilderd in de kleur die de vruchtbaarheid symboliseert en ik realiseer me dat ik het jaartal van dit verbod niet paraat heb. Misschien hadden Middeleeuwse schilders wèl de vrijheid om haar zo neer te zetten? Uiteindelijk vind ik het jaartal 1649 terug in twee boeken en ontdek ik het in een door mijzelf eerder geschreven blog over de Zwarte Madonna :-). 'De kerk schreef in 1649 voor dat Maria alleen nog in wit en blauw mocht worden afgebeeld. Om verwarring (tussen Maria en Maria Magdalena) voor altijd uit te sluiten' (1) In 'De vrouw met de albasten kruik' wordt het thema iets verder uitgediept: 'Hiermee werden de zuster-en moederaspecten van het eeuwig vrouwelijke wel erkend, maar het bruidsaspect of het seksuele aspect ontkend. Schilderijen waarop de Madonna in het rood gekleed ging, werden streng verboden en de 'vrouw in het rood' werd synoniem met een 'publieke vrouw' '. Langzaam aan begint het me duidelijk te worden. Hier werd een poging gedaan om onderscheid te maken tussen de Maagd Maria, moeder van Jezus en Maria Magdalena, zijn geliefde apostel. Dat zij de bruid van Jezus zou zijn was al helemaal ondenkbaar. Volgens de legende is Maria Magdalena na de kruisiging in een boot aan de kust van Frankrijk geland. Ze strandde daar samen met twee andere Maria's: Maria Salomé en Maria Klopas. Vandaar uit verspreidde zij het evangelie in Frankrijk. Met de aankomst in Saintes-Maries-de-la-Mer nam de Maria Magdalena verering in Frankrijk een hoge vlucht. Dat was in de ogen van de kerk geen gewenste ontwikkeling. Om haar te onderscheiden van de Maagd Maria werd dus onderscheid aangebracht. Beide Maria's kregen een kleurcode toebedeeld. Maria de Moeder werd afgebeeld in wit en blauw, de kleuren van de maagdelijkheid. Maria Magdalena in rood, rood en groen, met losse haren, gekroond en met een albasten kruik. Maar soms wordt ook Maria Magdalena afgebeeld met een kind. En andere keren is de Maagd Maria op haar beurt gekroond. Zo simpel als het lijkt is het dus allemaal niet.  Alleen met dat wit en blauw zit het wel goed. De rode kleur is niet consistent toegepast. De kroon lijkt door beiden gedragen. En dat maakt dat je heel goed moet blijven kijken :-). Het verrassende en tegelijk verwarrende in dit hele verhaal is dat Maria Klopas en Maria Salomé in de ene legende genoemd worden als de twee jongere halfzussen van de Maagd Maria. Die komen dan volgens de andere legende samen met Maria Magdalena per boot aan in Frankrijk. Dat van die twee halfzusjes was nieuw voor mij. Waar heb ik ooit gelezen dat Maria een titel was en geen naam? 


Catharijne  Convent 2016


Catharijne Convent 2016


Spanje, Granada, 2007


Oslo, Domkerk 2011


Chartres, Kathedraal, Glas in lood raam, 2013


Frankrijk, Chartres, St. Pierre, 2013


Maastricht, Onze Lieve Vrouwe Kerk, 2016


Frankrijk, St. Père sous Vezelay, 2014 (2)
Op deze foto staan de beide Maria's afgebeeld in de frontdriehoek
Rechts Maria Magdalena met de kruik en los haar, links Maria met een kroon 




(1) De Zwarte Madonna van Oer-tot Eindtijd - Dr. Annine E.G. van der Meer (2015, p.43)
 De vrouw met de albasten kruik - Margaret Starbird (1995, p.126)
 Het oudste geheim - Fysica van de heiligheid - Drs Sietse van der Tuin (2009, p.254) 
(2) Grotere foto's op deze site (even doorscrollen)

zondag 19 maart 2017

De Hofpoort en de Paulusabdij

Met de aantekeningen op mijn kaartje dwalen we rond de Domtoren van Utrecht. Na de Janskerk en de Mariakerk gaan we op zoek naar de resten van de Paulusabdij. Van die abdij zijn een paar kleine stukjes bewaard gebleven of teruggevonden die ik wil bezichtigen. Het geheel maakte deel uit van het Kerkenkruis in Utrecht en daarom past het in de route. Op het kaartje heb ik de kerken ingetekend, voor zover dat mogelijk is op een toeristische wandelroute. In ieder geval duidelijk genoeg om de weg te vinden, mits je het kaartje draait, met het noorden boven :-). 


Het Kerkenkruis ingetekend op mijn wandelkaartje

In het Kerkenkruis staat de Domkerk centraal en van daaruit maken we een omtrekkende beweging. De betreffende kerken liggen op loopafstand van elkaar en de Domtoren komt zowel vanaf de Mariaplaats als vanaf de Pieterskerk in zicht. Door de Hofpoort wandelen we een smal straatje in, dat doodloopt op een pleintje. De tekening op de plattegrond maakt duidelijk dat we links de resten van het zuidertransept moeten zoeken. Een ander deel vinden we terug als markering in het stratenpatroon. We eindigen ons rondje bij de Domtoren. Het voelt op die plek alsof er een last op je schouders drukt. Dit in tegenstelling tot het huizenblok ten zuiden van het Domplein. Daaromheen lopend ervaren we een prettige hart-energie. We maakten niet voor niets een rondje rond dat blok. Dick van de Dool (1) en Wigholt Vleer (2) wijzen beiden in die richting waar het gaat om het leycentrum bij de Domkerk. Opnieuw een energetisch punt op een verborgen plek. Terecht komend in een binnentuin met de naam Flora's hof konden we er een glimpje van oppikken. Wat we nog missen in dit kwartet is de Pieterskerk. Die opent zijn deuren alleen op zaterdag dus dat wordt een uitgesteld bezoek :-).


Vanaf de Hofpoort wandelen we een smal straatje in 


Het straatje komt uit op een klein pleintje


Plattegrond van de voormalige Paulusabdij 


Links vinden we het huis waar we delen van de zuider transeptwand moeten zoeken


Close up van de gevel


Markering in de straat van gevonden resten


Onder de Domtoren voelt het als een druk op je schouders


Vanaf de Mariaplaats is er zicht op de Domtoren


Uitzicht op de Domtoren vanaf de Pieterskerk


De Pieterskerk opent zijn deuren alleen op zaterdag


(1) Bron: Op zoek naar de draak in Limburg - Dick van de Dool
Hoofdstuk Gekruisigd Utrecht p.49-56
(2) Bron: Leylijnen en leycentra in de Lage Landen - Wigholt Vleer
Utrecht: het leycenrum bij de Dom p. 349









Op die plek stond de Mariakerk

Aarzelend bel ik naar het Conservatorium in Utrecht. Resten van het koor van de Mariakerk zijn daar zichtbaar onder een glazen plaat in het gebouw van K&W (Kunsten en Wetenschappen). Ik heb erover gelezen en ik wil die heel graag zien. De dame die ik aan de telefoon krijg is bijzonder vriendelijk. Even melden bij de balie en we kunnen doorwandelen. De plaat is niet meer glashelder, waarschuwt ze, want door al het geloop door de gang zijn er krassen op gekomen. Ik vind de woordspeling alleen al leuk. Als ik mijn enthousiasme laat blijken verwijst ze me nog naar een heel oude vloer in een kelder vlakbij de Mariaplaats. Misschien vind ik dat dan ook heel leuk. 'Als u dan voorbij het Joannes Deo (1) loopt en rechtsaf de hoek omgaat, komt u aan de linkerkant bij een appartementen complex met daaronder een kelder. Aan de buitenkant zit een lichtknop waardoor u een heel oude vloer kunt zien. In een soort steno noteer ik de route en natuurlijk nemen we een kijkje. De mogelijkheid om de kelder van binnen te bezichtigen laten we even liggen, want de Mariakerk heeft voorrang deze dag. De glazen plaat heeft zoals voorspeld in 28 jaar duidelijk geleden onder veel voetstappen. Maar tot ons geluk is er een stukje van een zuil op geplaatst met daarom heen een mini stukje onbelopen ruimte. Man weet vanaf de vloer wat acceptabele foto's te maken,  Ook geluk zit in een klein hoekje :-). Het echte koor ligt onder de muziekzaal en daar kunnen we niet in, tenzij we de moeite nemen om een open dag te bezoeken. Voorlopig is er nog genoeg te ontdekken. 


Stukje van de zuil met daaronder helder glas


Met het fototoestel op het glas is het toch aardig gelukt om een beeld vast te houden

De oude vloer is zichtbaar gemaakt door Z.K.H. Prins Claus op 28 februari 1991 en aan de wand hangen foto's van de opgraving samen met plattegronden van de Mariakerk. Die foto's zonder glas zijn aanzienlijk duidelijker, en vanwege de aanduiding op de plattegrond even toegevoegd .


De oude vloer is zichtbaar gemaakt door Z.K.H. Prins Claus


Foto's gemaakt tijdens de opgravingen


De hoofdingang is rechts gesitueerd, de glazen plaat bevindt zich bij foto 3


Op de grotere plattegrond is het huidige gebouw van K&W over de kerk heen geprojecteerd


De vorm van de muziekzaal is gelijk aan het koor, maar omgedraaid 

Het is even toveren voordat ik de goede oriëntatie te pakken heb. Waar ben ik binnengekomen en hoe ligt de gang? Niet mijn sterkste kant , dat omdraaien in gedachten. Het koor van de Mariakerk begint dus bij de hoofdingang. De muziekzaal ligt er precies boven, met de ronding aan de andere kant. En dat heeft dan weer te maken met de plaats waar men de hoofdingang wilde hebben.  Het denkbeeldige schip van de kerk moet ik dus zoeken aan de achterkant van het gebouw, en buiten gekomen vinden we de markeringen van de pilaren in de bestrating terug. Net als bij de Janskerk hebben de twee laatste een afwijkende vorm. Maar op deze plattegrond is duidelijk te zien dat deze pilaren het midden van het transept van de Romaanse kerk aanduiden. En daar zouden we als het goed is een leycentrum moeten vinden, evenals in het koor (waar we niet bij konden) en bij de ingang, gesitueerd aan het begin van het straatje aan de achterkant, gezien vanaf het schip). Op de plattegrond aan de muur is de ingang van de oorspronkelijke kerk makkelijk te traceren. Grappig om te merken dat er een zuigende energie lijkt te bestaan die je door het poortje het pleintje optrekt. De kerk in, om zo te zeggen :-). Het waarnemen van energie is waar dit hele verhaal uiteindelijk om begonnen is. Sietse van der Tuin (2) situeert het hoofd leycentrum van Utrecht bij het koor van deze Mariakerk. Niet ín het koor, zoals gebruikelijk, maar net ervoor of als je wilt net ernaast.  Hij houdt de mogelijkheid open dat er op die plaats al iets bestond ten tijde van de bouw van de kerk. Mogelijk was er sprake van een baptisterium.  Nu ligt dat energetische punt dus zomaar op straat. Ga daar maar eens staan :-).  Ik vond dit verhaal zo de moeite waard dat ik het wilde beleven. En jij?


Buiten gekomen vinden we de markeringen van de pilaren in de bestrating terug. 


Plattegrond aan de muur van de 'buitenhof'


Er lijkt een zuigende energie te bestaan die je door het poortje het pleintje optrekt.


De kloostergangen met Pandhof van de Mariakerk in gebruik als kruidentuin


Zo moet het er ooit uitgezien hebben


Foto van een plateau aan de muur van de dwarsstraat

(1) Bron: Op dit moment in gebruik als Conservatorium (bron).
(2) Bron: Fysica van de Heiligheid - Drs Sietse van der Tuin, p. 140 - 144

woensdag 15 maart 2017

Dat dagje Utrecht krijgt een staartje (Janskerk)

Samen met Vriendin ga ik een dagje naar Utrecht. Begonnen met koffie-op-de-hoek hebben we nog net even tijd voor een kort bezoek aan de Janskerk. Ons hoofddoel is de Maria tentoonstelling in het Catharijne Convent en de kerkdeuren sluiten om 13.00 uur.  Kort na 1040 gesticht zou het gebouw logischer wijs op een krachtplek moeten staan, dus we kunnen de verleiding niet weerstaan om er 'even' doorheen te lopen. Natuurlijk is 'even' per definitie te kort om alles in ons op te nemen en is een tweede bezoek onafwendbaar :-). De energie in het transept en in het koor is goed waarneembaar als je daarop focust. Achter een scherm in het koor is een soort vergaderruimte gecreëerd, waar het goed toeven zou moeten zijn. De plaats van verdwenen zuilen uit de Romaanse periode is gemarkeerd waarbij de afwijkende vorm van de laatste twee opvalt. Bij de vijfde pilaar in het middenpad sta ik even stil. Hier ervaar ik een naar beneden zuigende energie, die afwijkt van wat ik waarneem tussen de andere pilaren. Of ik het prettig vind weet ik niet. Boeiend om even bij stil te staan. In de rechterzijbeuk is bij een van de pilaren de oude steen zichtbaar. Vriendin merkt op dat ook hier de energie anders aanvoelt dan bij de rest van het rijtje. Ze heeft gelijk!

Thuis gekomen kom ik tot de ontdekking dat de Janskerk deel uit maakt van het Utrechtse Kerkenkruis. Dat Kerkenkruis is in de elfde eeuw opgezet. Rondom de Dom werden vier kerken in de vorm van een kruis gebouwd, die energetisch met elkaar verbonden waren. De Pieterskerk in het oosten, de Janskerk in het noorden, de Mariakerk in het westen en de Paulusabdij in het zuiden omringen de Domkerk in het midden. De bouwvolgorde liep van oost naar zuid tegen de klok in volgens oude gewoonte (1). Een eerste blik op een kaartje geeft de indruk van een scheve dwarsbalk met oneven lengten. Een kruisvorm kan je er wel in herkennen. Over de echtheid ervan lopen de meningen nogal uiteen, evenals over de plek waar de energie het sterkst waargenomen kan worden. Kenners situeren die plek niet recht onder de Dom. Ook nu zijn de meningen verdeeld. Dick van den Dool (1) en Wigholt Vleer (2) zoeken het grote Leycentrum beiden in de zuid-westhoek van het voormalige Castellum. Sietse van der Tuin ( 3) situeert het bij de oude Mariakerk. Op internet vind ik een site waar de plaats van de Dom bejubeld wordt als een knooppunt van leylijnen (4). Het laatste krijgt in het licht van de voornoemde onderzoekers het voordeel van de twijfel, maar lijkt me minder waarschijnlijk.  Het lijkt een kwestie van zelf onderzoeken te worden. Dat dagje Utrecht krijgt dus een staartje :-).

Samen met Man bezoek ik de kerk opnieuw. Het scherm in de koorruimte is nu verwijderd. De zitgedeeltes van twee koorbanken zijn opgeklapt, waardoor we zicht hebben op het houtsnijwerk dat eronder verstopt zit. Het plafond van het bijkoor aan de linkerkant is prachtig beschilderd en in het zuidertransept is een heel oude sarcofaag van tufsteen te bewonderen. De oorspronkelijk Romaanse koorruimte is met rode tegels in de vloer gemarkeerd. En buiten ontdekken we de contouren van verloren gegane delen van de kerk. Ook hier hebben de torens aan de westzijde te veel wind gevangen en zijn verwoest. Er is een grafkelder die in de zomer te bezichtigen is tijdens een rondleiding. Reden genoeg om samen met Vriendin terug te keren. Wat de energie betreft: die vind ik ook nu terug in het koor en het transept. In het middenpad voelt het rommelig en verstoord. Vandaag wil het niet gevangen worden. Je kunt niet altijd alles hebben :-).


Buiten zijn de vormen van verloren gegane delen zichtbaar gemaakt



De plaats van verdwenen zuilen uit de Romaanse periode is gemarkeerd 



Twee van de pilaren hebben een afwijkende vorm 


Sommige stenen zijn hergebruikt


Plattegrond van het koor


De vorm van het Romaanse koor is door rode tegels gemarkeerd


Opgeklapte zitting van de koorbank met houtsnijwerk aan de onderkant 

 

 Zichtbare oude pilaar 

(1) Bron: Op zoek naar de draak in Limburg - Dick van de Dool
Hoofdstuk Gekruisigd Utrecht p.49-56
(2) Bron: Leylijnen en leycentra in de Lage Landen - Wigholt Vleer
Utrecht: het leycenrum bij de Dom p. 349
(3) Bron: Het Oudste Geheim - Fysica van de Heiligheid - Drs. Sietse van der Tuin
Hoofdstuk XIV: Drie Dommen, drie raadsels: p. 140-144: Utrecht
(4) Bron:  http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/diversen/50832-leylijnen-onzichtbaar-spoor-van-kracht-en-energie.html: