Een verlaten krachtplaats in de Mijzenpolder
Door Joke Visker - april 13, 2026
Ten tijde van de Middeleeuwen staat in het dorpje Mijzen een Mariakapel. Die moet al vóór 1050 gesticht zijn. In 1398 staat het Mariabeeld daar bekend als 'onser Vrouwen van Misen’. De kapel stond vermoedelijk op een terp en is in 1745 afgebroken. Als je er nu gaat kijken vind je er niets van terug. Alleen de naam Vrouwenweg herinnert nog aan de Mariakapel. Die stond op een knooppunt van leylijnen. Het kerkje mag dan verdwenen zijn, voor het krachtpunt geldt dat niet...
Maria van de Mijzen of Maria van de Goorn
Foto gemaakt in Westfries Museum Hoorn
Een kerkje in de polder
Het kerkje heeft aan het eind van de huidige Vrouwenweg gelegen. Het was niet zo groot en moet zo'n 17 meter lang en 8 meter breed zijn geweest. Tot nog in 1347 was het een parochie, daarna een kapel (1360). Cornelis Pronk heeft er de onderstaande tekening van gemaakt.
Onze Lieve Vrouwe van Mijzen krijgt hoog bezoek. Naar de kapel worden bedevaarten gehouden. In 1398 staat het Mariabeeld daar bekend als ‘onser Vrouwen van Misen’. In dat jaar ging Gravin Margaretha van Kleef op bedevaart naar de Mijzenkapel. Ze bad daar om een goede afloop van de veldtocht die haar man (graaf Alfred) aanvoerde tegen de Friezen. Desondanks heeft hij deze veldtocht verloren.
Tekening van Cornelis Pronk ca.1728 (Noord-Hollands Archief )
Van de Mijzen naar de Goorn
Als het natter wordt in de polder trekken de mensen weg en komen er minder kerkgangers. Het dorpje raakt verlaten. Onze Lieve Vrouwe van de Mijzen wordt naar het naburige dorpje De Goorn gebracht. Wanneer dat precies geweest is weten we niet. Mogelijk na de Reformatie? De Goorn kreeg in 1637 een katholieke schuilkerk. Misschien heeft ze daar toen een plaatsje gekregen. Zo komt het dat ze een tweede naam aangemeten kreeg: Maria van De Goorn.
Uiteindelijk wordt Onze Lieve Vrouwe van de Mijzen in 1881 door de parochie van de Goorn aan het Bisschoppelijk Museum in bruikleen gegeven. Ze kregen het in 1955 retour. Omdat het ongekleurd was moeten ze moeten gedacht hebben dat het om een kopie ging. Het is dus later pas gepolychromeerd (van kleur voorzien). We weten dat uit bewaard gebleven notities uit het Catharijne Convent in Utrecht (zie bronnen). Als Maria van De Goorn staat ze er nu in het Westfries Museum van Hoorn gekleurd bij.
Maria van de Mijzen, foto Museum Catharijne Convent, waarvoor dank
Impressie van het oorspronkelijke beeld (Fotobewerking AI)
Maria van De Goorn zoals ze in het Westfries Museum staat
Foto Historische kring Ursum waarvoor dank
(website, zoekterm: Maria van de Mijzen)
Een leycentrum bij de Vrouwenweg
Het kerkje in de Mijzen werd al rond het jaar 1000 gebouwd. Je mag dus verwachten dat er een speciale plek voor uitgekozen was. Maar deze plek is wel heel speciaal. Het is een kruispunt met meerdere leylijnen.
In 2005 heeft de Werkgroep Leylijnen in Noord-Holland een onderzoek gedaan naar de plaats waar het kerkje gestaan heeft. De leylijnen zijn door deze werkgroep in kaart gebracht en met toestemming gepubliceerd. Een aantal ervan vormen verbindingen met andere bekende krachtpunten. Zo loopt er een leylijn van de Mijzen naar Keins, maar er blijkt er ook een te lopen naar de kerk in Wognum. Keins, Wognum en de Mijzen vormen daarmee een driehoek van leylijnen. In het kader van een presentatie over leylijnen in Noord-Holland heb ik ze over gezet op een kaart van Google Earth. De originele tekening van Ton van de Leeden staat hieronder *.
© tekening Ton van der Leeden (website)
© Kaartgegevens Google Earth
Eigen ervaring
Het is duidelijk dat het kerkje aan het eind van de Vrouwenweg heeft gestaan. En ook dat daar niets meer van te herkennen is. In mijn logica heeft de Vrouwenweg twee begin- of twee eindpunten, dus waar moet ik dan naar toe? Met behulp van de kaarten op de site Topotijdreis krijg ik een beter beeld** en dan is het nog zoeken naar de punt van het 'halve maantje' om het plekje te vinden.
Ik vind niets leuker dan zelf te zoeken en waar te nemen, dus zijn we er heen gereden. Met familie in Hoorn die de omgeving kent is dat extra leuk. We komen bij een klein stukje braakliggende grond waar het kerkje net ingepast moet hebben. Op het kleine grasveldje is de energie voelbaar en meetbaar. Dat de energie heel sterk was ervaar ik de dag erna, alsof mijn lichaam nog het een en ander moet verwerken.
Het kerkje is gebouwd langs de Gouwe en nadat het vervallen was in 1745 afgebroken. De fundamenten van de grafzerken hebben er tot 1817 gelegen. Het veldje waar het gestaan moet hebben ligt nu ingeklemd tussen drie boerderijen. De oudsten daarvan zijn in 1882 gebouwd.
Heeft het dan eenzaam en afgelegen midden op het kruispunt in de polder gestaan? Als ik de kaart goed interpreteer zou dat zo geweest moeten zijn. Het zou me niet verbazen, omdat het om een sterk leycentrum gaat.
Foto gemaakt door Bas Visker
Marianum
Uit een vergelijkend onderzoek is naar voren gekomen dat het Mariabeeld mogelijk deel heeft uitgemaakt van een Marianum. Dat is een ‘dubbel’ Mariabeeld dat tussen het koor en het schip gehangen heeft. Je moet je dan twee Mariabeelden voorstellen die met de ruggen tegen elkaar geplaatst zijn. Wel precies zo, dat ze op elkaar passen, dus meestal gespiegeld en identiek. Vaak staan ze in de ‘stralen’ van de zon en met hun voeten op de maan of op de wolken. Ze dragen het kind Jezus op hun arm. Om de stralen vind je vaak een (rozen)krans. Zo'n zelfde Marianum moet in de kerk van Sijbekarspel gehangen hebben ***.
Adres
Vrouwenweg, 1636 WD Schermerhorn
Noten
Leylijn Keins-Wognum-Hoorn
* Ton van der Leeden noemt de leylijn van Keins over Wognum naar Risdam bij Hoorn (Langs mystieke plekken in Noord-Holland-midden)
** Vrouwenweg
Als je Vrouwenweg Schermerhorn invoert bij het jaartal 1815 zie je daar het kerkje op de kaart getekend. Je ziet dan dat de Vrouwenweg vroeger langer was en dat het kerkje op een soort kruispunt in het midden heeft gestaan. Sleep je de kaart in de balk naar 2025 dan krijg je de huidige situatie. Vergelijk je die met de bovenste schets uit het artikel in de Kroniek (zie bronnen) dan weet je waar het gelegen moet hebben.
** *Marianum
Net als Maria van Sijbekarspel heeft Maria van de Goorn mogelijk deel uitgemaakt van een Marianum. Ook in Hoorn moet tot de Reformatie een verguld Marianum hebben gehangen.
Meer over het Marianum van Sijbekarspel lees je in dit blog:
Bronnen
Website Catharijne Convent (Utrecht):
Bij Opmerkingen: Van Vlierden: ABM bh643a behoort stilistisch en/of iconografisch tot een groep van vijf Mariabeelden. Het zijn alle voorstellingen van Maria met Kind op de maansikkel en zij hebben vroeger alle (?) deel uitgemaakt van een Marianum.
Correspondentie Arno van Os, Registrator / Applicatiebeheerder Museum Catharijne Convent):
Het beeld moet oorspronkelijk ongekleurd zijn geweest. Het is in 1881 door de parochie te Goorn aan het Bisschoppelijk Museum in bruikleen gegeven. Toen het in 1955 naar de parochie terugkwam, dachten ze in de parochie dat het een kopie van het eigenlijke beeld moest zijn, en dat het originele beeld nog in het museum zou staan. Het is dus later gepolychromeerd (van kleur voorzien).
Foto Maria zwart-wit
Stichting | Historische Kring Ursem: foto Maria in kleur
Websites
Leylijnen Mijzen: Tijdschriften Regionaal Archief Alkmaar (tekening Ton van der Leeden).
Vóór 1050 is er al een eigen kerkje gesticht gewijd aan Maria.
Op bedevaart naar de Mariakerk.
Van het einde van de 14e tot en met de 16e eeuw kwamen bedevaartgangers O.L. Vrouw vereren in de parochiekerk (later kapel) van Mijzen. Parochiekerk (nog in 1347), daarna een kapel (1360).
Het kerkje was niet zo groot. De maten zijn in voeten gemeten: 54 voet (ca. 17 m) lang, 25 voet (ca. 8 m breed en een toren van 54 voet hoog aan de voorzijde.
Het kerkje werd in 1745 afgebroken. De fundamenten van de zerken werden pas in 1817 geruimd,
Op deze pagina staat het kerkje gemarkeerd op een oude kaart.
Die kaart vind je terug op de website van Topotijdreis.
Geplaatst in Goorn Kapel Kerk Krachtplaats Leylijnen Mariabeeld Mijzen