woensdag 3 oktober 2018

De mummies van Wieuwerd

Het Romaanse kerkje van Wieuwerd is gelegen op een terp die al in +/- 100 na Christus bestond. In de kelder vinden we de vier gemummificeerde lichamen, die dankzij de ligging van de kerk bewaard gebleven zijn. Het wordt het geheim van Wieuwerd genoemd... 

De Nicolaaskerk

Wieuwerd lag in het verleden aan de Middelzee, een soort zij-arm van de Waddenzee. De heilige Nicolaas was de beschermheilige van de zeevaarders. Hier ligt vermoedelijk de link met de naam van de kerk.
De Nicolaaskerk dateert van rond het jaar 1200 en was van oorsprong een katholieke kerk. Er is bij mijn weten geen informatie over een eerdere kerk op deze plaats. Wel bestaat de terp op het moment van bouwen al zo'n 1100 jaar.



Middelzee, foto Fries Museum                         Het kerkje stamt uit 1200

  
Vier bewaarde mummies en zeven tot stof vergaan

De vier bewaarde mummies bevinden zich in de grafkelder onder het verhoogde koor. Die is daar in het jaar 1609 ingericht. Het jaartal vind je boven de deur die toegang verleent naar de kelder. In 1765 vonden timmerlieden tijdens werkzaamheden bij toeval de niet vergane lichamen in de grafkelder.
Na deze ontdekking werden de mummies wereld beroemd en werd er onderzoek naar gedaan. Uit de kelder gehaald voor wetenschappelijk onderzoek gingen zeven lichamen verloren. Ze bleken tot stof te vergaan. Zoals op de foto te zien is waren de kisten oorspronkelijk afgesloten met een deksel en deels op elkaar gestapeld.
Van links naar rechts is het lichaam bewaard van een goudsmid (1706), een onbekende vrouw, een man die overleden is aan de gevolgen van een kaakabces en een jong meisje dat aan tuberculose heeft geleden (1610). Dat meisje zal als een van de eersten bijgezet zijn in het familiegraf. Haar voeten zijn spits gevormd ten gevolge van het lange liggen op bed. Het gezicht van de man met het kaakabces vertoont sporen van de geleden pijn. Een geschonken elders gemummificeerde kat staat op de rand bij het venstertje aan de rechterkant.


Ansichtkaart van de grafkelder (met toestemming)


Ansichtkaart met de vogels (met toestemming)



Foto genomen in de kerk

Het geheim van Wieuwerd

De mummies zijn op natuurlijke wijze gedroogd en niet behandeld.  Zodra ze uit de kelder gehaald worden vallen ze uiteen tot stof. Twee open raampjes in de kelder zorgen voor een natuurlijke luchtstroom. Deze is voelbaar als je er staat. De lage temperatuur en de hoge luchtvochtigheid spelen mogelijk een rol. Aan de noordzijde is het vochtiger en zijn de mummies het best bewaard. Later opgehangen vogels ondergingen hetzelfde mummificerende proces. In nagebouwde kelders op andere plaatsen is geen spontane opdroging waargenomen. De plek speelt hier een belangrijke rol. Sommige mensen denken dat er meer factoren zijn die bijdragen aan het uitdrogingsproces. Kan er sprake zijn van aardstralen? Leylijnen misschien?

Knooppunten en leylijnen

Wieuwerd wordt genoemd in het boek 'Leylijnen en leycentra in de Lage Landen'. Het gaat om een leycentrum op de plaats van de grafkelder en de mummies. De lijn loopt door de lengte-as van de kerk. Wieuwerd ligt op een leylijn tussen Easterwierrum en Wommels. Maar als ik even verder zoek ontdek ik Wieuwerd op een kilometerslange lijn die doorloopt richting de Externsteine. Aan de westelijke kant eindigt de lijn in de Waddenzee (of loopt door naar een verder punt?). Vlak voor hij onder het water 'verdwijnt' ligt het belangrijke leycentrum bij Wijnaldum. De plaatsjes Easterwierrum en Wommels vormen een kruisverbinding met de grote lijn. Wat is dit een leuke ontdekking :-).

Persoonlijke ervaring

Het bovenstaande verklaart ook mijn persoonlijke ervaring. In de kelder voel ik een sterke energie rond mijn hoofd. Ik sta precies in het midden voor de vier kisten. Boven in het koor is de energie ook voelbaar, maar zwakker.
Met mijn wichelroedes loop ik een rondje rond de kerk. Ligt het aan de volle maan of is de leylijn hier zo breed als het kerkje zelf? Aan de oostkant lijkt de lijn door te lopen naar het kasteel van de familie Walta dat daar ooit stond. Vanaf dat punt tot aan het kelderraampje aan de zuid-oostkant valt de energie even weg.

Interieur

Wat me opvalt is de decoratie van de preekstoel, waarbij als eerste een vrouwenfiguur in het oog springt. Ze trekt mijn aandacht door het kind in haar armen en de twee engeltjes aan haar zijde. Even denk ik aan Maria, maar zo is het niet bedoeld. De afbeelding symboliseert de liefde, weergegeven door een vrouw met drie kinderen. Ik laat me in de war brengen door de toch duidelijk herkenbare vleugeltjes van de kindjes op de grond :-).
Geen afbeeldingen van de vier apostelen dit keer, maar vijf allegorische figuren die de hoop, vrede, liefde, geloof en waarheid verzinnebeelden.


'De Liefde'                                             'Het Geloof'

  

'De Vrede'                                                 'De Hoop'


'De Waarheid

Traditionele protestantse inrichting

De kerk heeft nog een traditionele protestantse inrichting. De plaatsen voor mannen en vrouwen waren gescheiden. De open vrouwenbanken staan dwars op de zuidmuur. De gesloten mannenbanken langs de noordmuur. Langs de noordmuur staan ook één of meer herenbanken. De rijken zaten dus in de banken recht voor de preekstoel en hadden zo de beste plaats, aldus de gids. Leuk detail dat me verteld werd was dat de banken van de vrouwen wijder waren vanwege de rokken. De banken van de mannen hadden een rugleuning. Verschil moest er kennelijk zijn :-).
Het orgel stamt uit 1788 en is een aantal keer gewijzigd en vergroot. Het bijzondere element is hier de schildering van de gedrapeerde gordijnen.



Noormannenpoortje

De enige oorspronkelijke muur is aan de noordkant. Daar zie je nog een romaans raampje en een inmiddels dichtgemetseld Noormannendeurtje. Dat hele lage poortje, waar je zonder te bukken niet door kan, is in vroegere tijden hoger geweest. Hier was de oorspronkelijke ingang voor de vrouwen en kinderen. Zij zaten in de banken aan de noordkant van de kerk. Aan de donkere kant dus. Vanwege die zondige appel van lang geleden. In het zuiden, aan de kant van het licht, zaten de mannen en de oudere jongens. Het doopvont en het kerkhof lagen traditioneel ook aan de noordelijke kant. Door de voortdurende ophoging van het kerkhof werden de poortjes steeds lager.

Volksverhaal

Het Noormannenpoortje heeft een eigen verhaal. Het verhaal gaat dat het poortje gebouwd is in opdracht van een Noorman met de naam Godfried. Bij het uitgaan van de kerk moesten ze hun hoofd buigen voor hun veroveraars. Slim als ze waren, gingen de Friezen achteruit het poortje door. Dit was tegen het zere been van Godfried, die vervolgens de poortjes dicht liet metselen. In tegenstelling tot wat je zou denken heeft het poortje dus weinig met de Noormannen te maken

 

Vooraanzicht                                                 Noormannenpoortje

Noten

De grafkamer is als familiegraf gebouwd in opdracht van de familie Walta. Zij bezaten een slot ten noorden van het dorp (Walta-slot of Thetinga-state).  Mogelijk zijn er ook leden van de Labadisten bijgezet. Dit was een vrij radicale geloofsgroep, die in communeverband leefde. Drie dochters van de familie Walta waren aangesloten bij deze sekte. Zij kwamen in 1675 terecht in het kasteel.
Ook Anna Maria van Schuurman speelt een belangrijke rol in dit verhaal.

Andere blogjes over plekken waar mummies gevonden zijn:
Almen: In de kelder is het donker
Tholen: Een bezoek is de moeite waard

Bronnen

Brochure Wieuwerd en zijn historie - tiende, bijgewerkte druk, 1977
Traditionele protestantse inrichting: Informatie Nicolaaskerk Wieuwerd
Vroomheid en Vergankelijkheid, De Franeker Martinikerk - J. de Vries
Leylijnen en leycentra in de lage landen - Wigholt Vleer

Websites










Geen opmerkingen:

Een reactie posten