maandag 17 juli 2017

Zon in zijn achteruit

Zomervakantie in Parijs. Een bezoek aan het Louvre staat op ons lijstje omdat we de dierenriem van Dendera in het echt willen bekijken. De originele schijf uit Egypte is in Frankrijk terecht gekomen als trofee van generaal Napoleon. Een eerdere poging een paar jaar geleden leidde tot een lichte teleurstelling. De plaats bij het bordje was leeg en bij navraag bleek dat het stuk in depot bewaard werd. Wie bedenkt nou zoiets? Om er zeker van te zijn dat het inmiddels weer in de collectie opgenomen is waag ik er een mail aan. Het antwoord is bevestigend inclusief een vermelding van de plaats waar we het kunnen vinden. Dat mailtje heb ik net even niet bij me, dus is het even zoeken. Op de Egyptische afdeling vinden we het in ieder geval niet. Een behulpzame gids verwijst ons naar beneden. En daar is hij dan, ingebouwd in een kapel, zoals het hoort aan het plafond. Man zoekt een plek op de grond om het geheel zo goed mogelijk te kunnen fotograferen. Zie onder :-).


 En daar is hij dan, ingebouwd in een kapel, zoals het hoort aan het plafond.


Het dierenriemteken Vissen 


Het dierenriemteken Waterman

Het informatiebord geeft uitleg-in-kleur.  Persoonlijk vind ik het wel handig om dit als zoekhulp te gebruiken :-). Op die manier zijn planeten, sterren en dierenriemtekens makkelijk van elkaar te onderscheiden. Het geheel wordt omringd door Egyptisch goden en godinnen. Zonder namen, dus kennelijk bekend verondersteld. Deze dierenriem is heel speciaal. Hij geeft in zijn symboliek en uitleg het moment aan van de Grote Ramp die zo'n tienduizend jaar voor Christus plaats vond. We kijken niet naar 'Nu', maar naar 'Toen'. De dierenriem van Dendera is op een bijzondere manier afgebeeld. De figuren zijn ingetekend met de klok mee en dat is op zijn minst merkwaardig*. Als je goed kijkt zie je dat ze ook niet in een cirkel staan, maar een spiraal vormen met de Leeuw aan het eind. Hij staat aan het hoofd van de stoet en trekt de anderen met zich mee. Maar als we naar buiten spiralen staat Kreeft aan het begin van de rij. In dat geval zijn we in omgekeerde volgorde intussen bij het teken Vissen aangeland. Met het Watermantijdperk op komst moeten we langzaam maar zeker wennen aan een vernieuwende energie :-).


De dierenriemtekens zijn in getekend met de klok mee en dat is op zijn minst merkwaardig




 * Wij 'lezen' de tekens van de horoscoop tegen de klok in.  


Wij 'lezen' de tekens van de horoscoop tegen de klok in 

Maandelijkse volgorde dierenriemtekens of sterrenbeelden
Ram, Stier, Tweeling, Kreeft, Leeuw, Maagd, Weegschaal, Schorpioen, Boogschutter, Steenbok, Waterman, Vissen

Grote dierenriemtijdperken 
Deze jaarlijkse cyclus van de zon in het klein herhaalt zich in het groot. Behalve dan dat de zon tijdens die grote ronde de omgekeerde route volgt. De Grote Ramp die zo'n tienduizend jaar voor Christus plaatsvond is de veroorzaker hiervan. Kennelijk is de wereld toen zo door elkaar geschud, dat de zon van richting is gewisseld. De 'breuk' in de grote ronde is ontstaan op het moment dat het teken Leeuw aan de hemel stond. Je moet bij de grote cyclus dus omgekeerd denken. 

Precessie
Elke  72 jaar schuift de Zon op het lentepunt 1 graad verder 'in zijn achteruit' .
Dit verschijnsel van 'terug bewegen' heet Precessie.
Uitgaande van 30 graden duurt een maand hier 2160 jaar.
Een grote ronde door alle tekens verloopt dan in 25.920 jaar. Dat wordt ook het Grote Jaar genoemd.
Natuurlijk zit er een variatie in omdat er uitgegaan wordt van een systeem.

Eerdere blogs over Dendera
De dierenriem van Dendera
De tempel van Dendera: impressie
Hemelkaart gecodeerd met dubbele informatie

Meest gebruikte bron
Boeken van Albert Slosman










dinsdag 11 juli 2017

Een king-size monument uit de Vikingentijd (2)

Plattegronden genoeg verspreid over het hele terrein, dus mogelijkheden te over om te ontdekken waar we ons bevinden. Opgravingen van 2006 tot 2013 hebben de situatie van zo'n duizend jaar geleden blootgelegd. De tekeningen geven een beeld van hoe deze 'Koningsplaats' er in die tijd uitgezien moet hebben. De vormen van het schip en de palissade zijn vanaf de noordelijke grafheuvel goed waar te nemen. Net als we ons voor langere tijd willen installeren komt een aantal schoolkinderen het uitzicht met ons delen. Koffie en museum krijgen daarom even voorrang en dat blijkt een goede keuze. Want in het museum van Jelling vinden we twee plattegronden, die we wat nader willen bekijken. Daar hebben we nu alle tijd voor :-).


Plattegronden genoeg verspreid over het hele terrein



Uitzicht vanaf de noordelijke heuvel


De vorm van het schip is door witte tegels weergegeven,
maar het schip werd oorspronkelijk gebouwd met grote stenen


Voorbeeld van een kleiner Vikinggraf bij Lindholm Høje


De palissade is gemarkeerd met witte palen

De eerste afbeelding laat de vorm van het schip en de twee heuvels zien. Het geheel omgeven door de palissade. De boot met de ronde vorm doet me denken aan een zonneboot. Zoiets als in Egypte waar Horus met zijn boot 's nachts de Melkweg oversteekt, of waar de farao zijn reis mee naar de sterren maakte. Zou deze boot bedoeld geweest zijn om Gorm de Oude symbolisch naar de hemelen te voeren? De christelijke herbegrafenis van de koning was toen nog niet aan de orde. En waarom die palissade met voor die tijd enorme afmetingen? Tot nu toe geen idee, maar dat verandert als de tweede plattegrond in beeld komt :-). 



De oudste afbeelding laat de vorm van het schip en de twee heuvels zien

De tweede plattegrond fascineert me door de geometrie die toegepast is op het complex. De lijnen getrokken vanuit de vier hoekpunten van de palissade kruisen elkaar precies in het midden. Niets is aan het toeval overgelaten. We kunnen de lijnen-met maten laten oppoppen door knopjes op bepaalde punten in te drukken. Zoals je vroeger in Parijs wel eens de route van de metro kon laten oplichten op een plaat aan de muur, zo werkt dat ook hier, maar dan is de plattegrond geprojecteerd op een tafel. Helaas kunnen we net als bij de metrolijnen maar één maat tegelijk tevoorschijn toveren. En dan ook nog eens net te kort om er een foto van te maken. De 'zon' in het midden van de boot en de hoekpunten van de palissade vertellen misschien wel een bijzonder verhaal. Mijn gevoel zegt dat de hoeken overeenkomen met de punten waar de zon met midzomer en midwinter opkomt en ondergaat. En de noordelijke grafheuvel ligt precies in het midden! Ik wil de informatie graag mee naar huis nemen om er verder naar te kunnen kijken. Helaas voor mij: geen documentatie, geen boek, of toch? De aardige dame van de balie brengt ons in contact met de historicus van het Museum. Via hem krijg ik informatie over een archeologisch artikel, waarin de maten van het monument opgenomen zijn :-). 


De lijnen kruisen elkaar precies in het midden


Ter vergelijking de lucht foto gedraaid in dezelfde richting als de plattegrond.

Ik sta niet alleen in mijn hypothese. Een Deense astronoom had hetzelfde idee en leuker nog: de theorie is afgelopen zomer door hem met mensen van het museum getest. Het gedeelde vermoeden blijkt juist. Bovenop de noordelijke heuvel heb je zicht op de zonsopgangen en zonsondergangen met midzomer en midwinter. Berekeningen en observaties tonen kleine verschillen aan, die toegeschreven kunnen worden aan de ouderdom van het complex. Het kerkje en de runensteen vertellen het verhaal van de kerstening van Harald Blauwtand. Duiden de uitlijning van het schip en de palissade dan op hun beurt op een pre-christelijke traditie? Jelling was de 'Koninklijke' plaats tijdens de regering van koning Gorm en zijn zoon. Wie van de twee bracht de kennis van geometrie en zonnewendes mee naar Denemarken? Vanuit het museum krijg ik een positieve reactie met de toevoeging dat de match van zon-en-hoekpunt niet op toeval lijkt te berusten en dat Harald Blauwtand meerdere monumenten met een onderliggende betekenis op zijn naam heeft staan. Zullen we het dan maar op de laatste houden?

Voor nu ga ik even over op een zomer ritme en wens iedereen een zonnige vakantie :-).


Voor wie geïnteresseerd is in de berekeningen: zie tekening.
Hierbij zijn de hoeken van de palissade en de breedtegraad van Jelling meegenomen.



De breedtegraad, opkomst en ondergang van de zon zijn berekend via de website van Tijdgeest 
Het kaartje is gekopieerd uit het volgende artikel: p. 44
Mads Dengsø Jessen, Mads Kähler Holst, Charlotta Lindblom, Niels Bonde & Anne Pedersen (2014) A Palisade Fit for a King: Ideal Architecture in King Harald Bluetooth's Jelling, Norwegian Archeological Review, 47:1, 42-64, DOI: 10.1080/00293652.2014.921239
Een cirkel getrokken vanuit het middelpunt met als straal de helft van de lengte van de boot past exact     binnen de palissade.
De graden van de hoeken verschillen minimaal van zonsopgang en zonsondergang ten tijde van de Zonnewendes














































donderdag 6 juli 2017

Een king-size monument uit de Vikingentijd

28 augustus 2018 
Tot mijn verrassing vind ik in een oud fotoalbum een foto van de runenstenen waarop ze nog niet zijn beschermd door een glazen behuizing. We hebben de plaats in 1992 bezocht, met als doel de bezichtiging van de runenstenen. Het kan verkeren :-).



Voor me ligt een kaartje met krachtplaatsen met als middelpunt New Grange. Mijn blik blijft rusten op de buitenste cirkel. Daar ligt Jelling getekend boven de Externsteine. Op mijn voorhoofd verschijnen de spreekwoordelijke vraagtekens. Ik heb er nog nooit van gehoord. Wat maakt Jelling zo speciaal en waarom staat het in de rij van krachtplaatsen? Soms helpt het toeval je een beetje. Laten we dit jaar via Denemarken naar Oslo gaan en laat het stadje zo ongeveer op de route liggen die we voor ogen hebben. Kan ik gelijk even poolshoogte nemen :-).





Jelling ligt op de buitenste cirkel
 (Usch Henze - Osning  - Die Externsteine, p. 45).

Voorzichtig begin ik me te oriënteren. Twee runenstenen en een kerkje komen in beeld, samen met twee oude grafheuvels. Leuk, maar niet om over naar huis te schrijven, toch? Ik surf verder over het internet en mijn enthousiasme groeit. Recente opgravingen hebben een grote, ruitvormige omheining in beeld gebracht en op de grond is de vorm van een enorm schip gereconstrueerd. Jelling is een king-size monument uit de Vikingentijd. Even over het hoofd gezien maar zeker een tussenstop waard :-). 


Luchtfoto Jelling (Jelling guiden 2017-18 p. 40)

Tegen de noordelijke heuvel aangeleund vinden we het kleine witte kerkje. Betoverd door het zonlicht staan we stil bij de oude fresco's in het koor. De decoratie van de kerk valt op door het terugkerende golfpatroon dat oude en nieuwe elementen verbindt. Op de vloer markeert een zilveren strip de laatste rustplaats van koning Gorm voor het altaar. Na de bekering van zijn zoon Harald Blauwtand werd hij in gewijde grond herbegraven. Dat is althans de meest logische optie. Want de grafkamer in de noordelijke heuvel bevatte bij de ontdekking alleen de overblijfselen van de grafgiften. Die horen zeker weten bij zijn voorchristelijke begrafenis in 959. Koning Gorm de Oude was de eerste koning in de lijn van het Deense Koningshuis.


Betoverd door het zonlicht staan we stil bij de oude fresco's in het koor




Op de vloer markeert een zilveren strip de laatste rustplaats van koning Gorm
De decoratie is overal doorgetrokken met integratie en verbinding tot doel

Twaalf apostelen in gezelschap van Catharina van Alexandria zijn te bewonderen in de ruimte bij het orgel. De zes aan de noordelijke wand dateren rond het jaar1500. De andere zes zijn rond 1900 van het toneel verdwenen. Kennelijk zijn er kopieën van gemaakt. Petrus met de sleutel is de tweede van rechts op de bovenste foto.




De zes originele apostelen aan de noordelijke wand dateren rond 1500.


De in 1900 verdwenen beelden van de andere zes apostelen

We hebben het rijk niet alleen op deze rustige maandag. 's Morgens delen we de ruimte met klassen schoolkinderen-op-excursie, 's middags ontmoeten we mensen-zoals-wij die alle tijd van de wereld lijken te hebben. Voor de kerk staan twee oude runenstenen. De ene is geplaatst door koning Gorm voor zijn vrouw Thyre. De tweede en grotere steen is opgericht door zijn zoon koning Harald ter herinnering aan hen beiden. Hij is de koning die de kerstening van heel Denemarken en Noorwegen op zijn naam heeft staan. Dat staat ook op die steen. Samen met de oudste afbeelding van de Christusfiguur in de Noordelijke landen. Ik wil er graag in alle rust naar kijken maar de plaats voor de kerk is druk bezet bezocht. Het kost al moeite om ze zonder bezoekers op de foto te krijgen. We wijken uit naar de top van de zuidelijke heuvel en wachten op een moment-voor-ons-alleen. Zie je ons zitten? Die kans die we krijgen duurt trouwens maar heel even, net lang genoeg om een foto te maken. Schuift de zon er eerst voor, gevolgd door een begeleider om een volgende groep uitleg te geven. Gelukkig vinden we in het museum gekleurde kopieën. Hier hebben we alle tijd en alle ruimte. We krijgen een duidelijk beeld van de 'Doopsteen' van Denemarken. Je zal toch maar de koning zijn die dit op zijn naam heeft staan :-).  




We wijken uit naar de top van de zuidelijke heuvel 


en wachten onze kans af 


'King Gorm made this monument in memory of Thyre his wife, Denmarks grace'









'King Harald ordered this monument to be made in memory
 of Gorm, his father, and Thyre, his mother
The Harald who won all Denmark and Norway 
and christianized the Danes'
 (brochure Jelling Kirke)

Voor mij is de blootlegging van de contouren van het schip en de omringende palissade het meest intrigerend. De gedachte dat Jelling een king-size woonplaats voor de eerste Viking koningen geweest moet zijn wordt bevestigd door archeologen. De oude koning Gorm is oorspronkelijk begraven in de Noordelijke heuvel, in het midden van het grootste Vikinggraf dat tot nu toe gevonden is. De hoekpunten van de palissade zijn zo op het eerste gezicht uitgelijnd op de zomer- en winterzonnewenden. Daar moet ik het mijne van weten :-). 
En ik weet het....Vervolg van dit Blog 


Noordelijke punt van het schip


Zuidelijke punt van het schip


De oude koning Gorm is oorspronkelijk begraven in de Noordelijke heuvel





Plattegrond van het geheel





















2