vrijdag 23 januari 2015

De meridiaan van Antwerpen

Nieuwsgierig gaan we op weg naar Antwerpen. In de Onze Lieve Vrouwenkathedraal loopt even als in de Saint Sulpice een meridiaanlijn. De lange, dunne koperen lat loopt exact richting Noord-Zuid. Als je niet weet dat hij er ligt, loop je er gedachteloos  overheen. De meridiaan van Antwerpen is bedoeld om de tijd te meten. Om exact 12 uur 's middags valt het zonlicht op de daarvoor ontworpen lijn.  In het zuidelijke raam van het transept zijn hiervoor drie openingen gecreëerd en dat maakt het bijzonder. Antwerpen heeft de enige meridiaanopstelling in de wereld met drie ronde gaten, met de officiële naam oculi (bron) . Dat komt omdat het originele gat bij een restauratie in 1872 vervangen werd door twee andere en uiteindelijk uitgebreid werd met een derde opening om het hele jaar door de zon op zijn weg te kunnen volgen. Op een later moment was namelijk een altaar halverwege over de lijn gebouwd, waardoor de meting onderbroken werd. Voor zover ik kon ontdekken zijn er geen meetpunten voor de zonnewendes en de equinoxen vastgelegd. De lijn begint in het zuiden en eindigt in het noorden. In het noorden loopt hij als het ware tegen een pilaar op. Dit in tegenstelling tot de Sint Sulpice, waar deze momenten op de lijn zijn gemarkeerd. Een tekening van de zonnestanden vind je onderaan dit artikel. Daar lees je ook dat een opening boven de 10 meter belangrijk is voor de nauwkeurigheid.


Zuiden


Midden: halverwege de lijn is op een later tijdstip een altaar gebouwd


In het noorden eindigt de lijn bij een pilaar


In het Zuidelijke raam kun je aan de linkerkant de drie ronde gaten terug vinden. 


Links onderin de oculus die de tijd in de winter aangaf
Erboven de toegevoegde ronde opening 


Het bovenste vierkante raam links laat de hoogste opening zien


De lijn loopt voor een schilderij van Rubens langs 


En eindigt in de buurt van een andere Rubens schildering

Koning Leopold 1 gaf in 1836 de opdracht om een aantal meridiaanlijnen te construeren. Deze waren nodig om in het hele land dezelfde tijd te kunnen bepalen, omdat iedere stad in het verleden zijn eigen tijd hanteerde. 

Lopend door de kerk kwamen we een grafsteen tegen met een bijzondere schrijfwijze.


...sijn huysvrou stierf 17 7ber 1718....

In de crypte vinden we informatie over de geschiedenis van de kathedraal.  Op deze  plek stond in de elfde eeuw vermoedelijk al een zaalkerkje. De resten van de Romaanse kerk zijn op de plattegrond aangegeven.



Informatie over de geschiedenis van de kathedraal


De ronding van de Romaanse kerk in de crypte



De stenen grafkelders uit de Gotische periode

We eindigen ons bezoek in wat voorheen 'Het Elfde Gebod' heette en nu omgedoopt is tot 'Het Kathedraalcafé'. Het blijft leuk om er even iets te eten of te drinken. Voldaan vertrekken we weer richting huis.




Het Kathedraalcafé


Vlak om de hoek vinden we dit beeld nog aan de muur