Op naar Oosterland en door naar Hippolytushoef

Door Joke Visker - 8/08/2019

Tijdens de voorbereiding voor het bezoek aan de kapel in Keins herinner ik me plotseling dat ik ergens gelezen heb over een nog krachtiger punt dat op dezelfde leylijn zou liggen. Zo kom ik terecht in Oosterland waar ik moet zoeken in de buurt van de oude Michaels kerk. We rijden dwars door Noord-Holland van het ene krachtpunt naar het andere...

De kerk in Oosterland

De kerk in Oosterland kan bogen op een hoge ouderdom en zou al in de elfde eeuw gebouwd zijn. Het is zelfs het oudste gebouw op Wieringen. Al in de negende eeuw moet er een houten kerkje gestaan hebben op de plaats van de huidige kerk.
Dat de geschiedenis niet helemaal in pais en vree verliep wordt duidelijk uit een opschrift van een van de wandborden: 'Ontwijdt door de Heidensche Noormannen'. Die kwamen in de negende eeuw naar Wieringen. Was dat ten tijde van het houten kerkje? Het bord hangt aan de linkerkant van het schip tegen de muur bij het koor. De foto is een beetje mislukt vanwege de schuine hoek, maar de tekst is gelukkig net leesbaar als je weet wat er staat (de twee regels boven de streep).



Aartsengel Michaël

Dat de kerk gewijd is aan Sint Michaël, wijst eveneens op een zeer hoge ouderdom. Michael wordt vaak vereerd op hoge plaatsen, denk maar aan Le Mont Saint Michel in Frankrijk. Het plateau van Oosterland zelf  ligt zo'n 5 meter boven NAP. De kerk met het kerkhof liggen op deze verhoging op een terp.
Bij binnenkomst kan je niet om de grote schildering van de aartsengel Michaël heen. Als je naar boven kijkt tenminste. De grote engel tegen de zoldering is indrukwekkend om te zien. Met name als je kijkt vanaf het koor krijg je het geheel in beeld zoals bedoeld denk ik. Dan zijn ook de ogenschijnlijk grote voeten in verhouding.



Beschermengel van de kerk: Michaël

Het koor

Het koor is in 1828 verwijderd in de nasleep van de Reformatie. Het schip werd vervolgens afgesloten met een dichte muur. Ik heb dat vaker gezien in voormalige rooms-katholieke kerken. Koren raken in onbruik, worden afgebroken of krijgen een alternatieve bestemming. In de Sint Pieterskerk te Utrecht heeft het zelfs gediend als kosterswoning. Wel lekker dichtbij natuurlijk :-).
Inmiddels is het koor in de Michaëlskerk weer teruggeplaatst op de oorspronkelijke fundering van zwerfkeien. Het is met zorg gereconstrueerd.
Staande in het midden ervan kijk ik de engel recht in het gezicht en ervaar ik een bijzondere energie. 
Tegen de Oostwand hangt een schild van de Vikingen (met uitleg erbij op papier). Dat deze hier geweest zijn dat weten we al van het tekstbord. Deze 'heidense Noormannen' hebben de kerk in 866 ontwijdt.


Vikingenschild aan de muur

Zeemeerminnen

Boven de nis in het koor waar de miskelk gestaan moet hebben sieren twee zeemeerminnen de boog. Ze intrigeren me. Meerminnen in kerken zijn geen alledaagse beelden. Ooit vond ik een grafsteen in de kerk van Breda (nu ik daar nog wat nauwkeuriger naar kijk zie ik trouwens dat het daar zeemeermannen zijn...).
In de Sint Nicolaaskerk in Broek in Waterland staan drie zeemeerminnen afgebeeld op de deksel van een geldkist. Met een dubbele staart nog wel! 
Over de betekenis van de zeemeerminnen boven de nis is weinig te vinden. Ze komen voor in het wapen van Wieringermeer, maar dat is als uitleg net even te kort door de bocht. We zijn hier namelijk op Wieringen. En de flesjes met kruidenbitter die ik in een etalage zie -ook al met een dubbele staart - helpen me ook niet echt. Het lijkt me een drankje met een knipoog naar de zee :-).


Zeemeerminnen boven een nis bij het koor  


Zeemeerminnen op het deksel van een geldkist in de Sint Nicolaaskerk in Broek in Waterland 
 Foto (waarvoor dank) en artikel van Ineke Bergman op de site van Pan Sophia (link).


Zeemeermannen in de kerk van Breda          Kruidenbitter met een knipoog naar de zee

De crypte

Tijdens de restauratie in de negentiger jaren zijn de resten van een crypte gevonden. En daar was iets bijzonders mee. Want de fundering ervan bestond uit een dikke laag zwerfkeien. Zo onnodig dik, dat er gedacht wordt aan de vloer van een oudere kerk. Dan zou de crypte dus mogelijk gebouwd zijn op een voor-christelijk heiligdom (*). Inmiddels is deze gereconstrueerd.
Ga je hier op de plek onder het midden van het koor staan, dan voel je eenzelfde verhoogde energie.
In de crypte wordt ook een oude altaarsteen bewaard, die na de laatste restauratie aan de kerk geschonken is. Hier is een afbeelding op te vinden van de aartsengel Michaël, die voor de zichtbaarheid wat bijgekleurd is door de schenker. Het geheel ziet er uit als een vredestafereel.
Naast de naam is een jaartal in Romeinse cijfers gegrift: MCXV.  Tenzij ik de X moet lezen als een K, maar dat lijkt me niet logisch. Deze steen heeft eerder in de bovenkerk gestaan bij de vroegere noorder ingang. Ik moest dus even zoeken :-).
Verder wordt hier ook een aantal oude sarcofagen, waarvan één gemetselde, bewaard.


Crypte opnieuw opgebouwd


Altaarsteen, na de laatste restauratie geschonken door de Hippolytuskerk


Twee van de vier sarcofagen die bewaard worden in de crypte

Zwerfstenen

In het kader van de waargenomen energie in het koor en de crypte vond ik het bijzonder om te lezen dat er ooit drie grote stenen in de buurt van het koor gestaan zouden hebben. Ze zouden een driehoek gevormd hebben waarbij de steen op de hoekpunt een energiepunt buiten de kerk markeert. Gedacht wordt aan een wi-heiligdom van de Vikingen. Het gaat hier om een visioen van Chris Zoet. 
De eerste twee stenen zouden aan de randen staan en een lijn vormen door het hart van het koor. De derde steen buiten de kerk zou iets ten zuid-oosten buiten het koor hebben gestaan. Daar vind ik ook een krachtpunt.
Op zoek naar de stenen vind ik het eerste duo zoals vermeld bij de toren. De derde zou te vinden zijn in Westerklief. Deze laatste is beroemd om zijn verhalen en legendes in de streek, maar staat dus verder van huis. Er zijn veel zwerfstenen in de buurt wordt me verteld. Hoe dan ook is dit de plaats waarbinnen ik een duidelijke energie waarneem tijdens dit bezoek. Volgens de theorie zou je overigens het krachtpunt in het midden van de driehoek moeten zoeken. Dat zou dan in het achterste deel van het koor moeten zijn. En dat kan kloppen. Ik stel het visioen niet ter discussie. Mijn waarneming klopt met de plaats, misschien moet mijn ratio zich er verder niet mee bemoeien :-). 


Zwerfstenen schuin voor de toren

Hippolytushoef

We brengen nog een onverwacht en ongepland bezoek aan Hippolytushoef. De kerk daar is gebouwd op een hoogte en stamt uit de middeleeuwen. De naamgever is kerkvader Hippolytus. Er is veel energie gestoken in verschillende restauraties. Zo is er gewerkt met een mooie donkere kleur rood en een zelfde blauwe kleur als op het plafond van de kerk in Oosterland. De kerk voelt voor mij koesterend aan. Van de oorspronkelijke Romaanse kerk is nauwelijks iets terug te vinden.  Hier wordt het achterste deel van het koor gebruikt als stilte-ruimte.
We stappen binnen na afloop van een kerkdienst en mogen even rondkijken. Toelopend op het middelste gedeelte van koor merk ik dat de energie sterk toeneemt.
In deze kerk, waar alles veranderd is, is de energie gebleven. Ik word er blij en enthousiast van. Net op tijd merk ik dat ik de aardige gastheer niet moet vermoeien met deze ervaring. Stilletjes zet ik de verkenning voort en neem zoals verwacht ook in de toren een verstilde energie waar. 
We lopen een rondje rond de kerk en staan stil bij de deuren iets ten zuid-oosten van het koor.  Terechtkomend bij de toren vind ik een krachtpunt aan de rechterkant. 
Het speelt door mijn hoofd: alles is hier veranderd, en toch is hier sprake van een heel sterk krachtpunt. Onverwacht en ongepland kom ik op een plaats die voor mij nog sterker voelt dan Keins of Oosterland. Het kan bijna niet anders of de Hippolytuskerk ligt ook op die lijn. Een nadere blik op de kaart bevestigt mijn vermoeden. Voor mij is dit de sterkste krachtplaats op de lijn Keins - Oosterland **. Als je het mij persoonlijk vraagt hè? Want wie weet zijn jouw ervaringen anders :-).


Deze kaart is een uitsnede van de kaart Leylijnen in Nederland
Met dank aan Ton van der Leeden voor het gebruik 

Tuledag

Ik sta nog even stil bij het welkomst bord voor de kerk en lees over de Tuledag. Ik kan het niet laten om even te zoeken. Het is de grote kermis lees ik hier. Een andere naam ervoor is Tulemerrekt. En Tules zijn kleine vierkante wittebroodjes. Die werden door de bakkers uitgedeeld aan de mensen. Die kreeg je uitgedeeld na een rondgang door de kerk. De kerkenraad en de magistraten waren er ook. Zij zaten in de banken. Tijdens de rondgang klonk er orgelspel. De mensen kwamen 's morgens door een zij-ingang naar binnen en verlieten die na de ronde door een deur onder de toren. Op naar de kermis :-). 






Adres

Michaelskerk: Kerkweg 22 in het Oosterland (Noord-Holland)
Hippolytuskerk: Kerkplein, Hippolytushoef, Wieringen – Hippolytushoef, Wieringen

Bronnen

Langs mystieke plekken in Noord-Holland - midden - Chris Zoet, Ton van der Leeden, Bastiaan Stok

Noten

* Verplicht bouwen op voor-christelijke heiligdommen

Onze voorouders bouwden tot 1350 hun heiligdommen bij voorkeur op krachtplaatsen. Deze plaatsen werden in principe door de kerk overgenomen en gekerstend. Het in gebruik nemen van deze 'heidense' plaatsen gebeurde in opdracht van Paus Gregorius de Grote. Tijdens het Concilie van Tours in het jaar 567 werd het vereren van stenen, bomen en bronnen verboden. In 601 verbiedt Paus Gregorius de Grote (589-604) het verder verwoesten van heilige plaatsen. Hij geeft per brief aan Melitus de opdracht om alle heidense plaatsen te integreren in het christelijk geloof ('de tempels van de heidenen niet te verwoesten maar met wij-water te besprenkelen en daarna in christelijke kerken te veranderen'). Het verbod om nog langer op voorchristelijke plaatsen te bouwen lijkt in relatie te staan met het uitbreken van de pest (rond 1350).

** Michaëlslijn

De kerken op Wieringen liggen op dezelfde leylijn als het kapelletje in Keins.
Op hun beurt maken ze deel uit van een lange leylijn die begint in Santiago de Compostella en eindigt in Archangelsk in Rusland. Zie voor meer informatie de website van Ton van der Leeden. 

Websites

De informatie op verschillende websites overlapt elkaar over het algemeen.
De meest volledige en uitgebreide is de website van Pago Wirense met een aanvulling over het visioen van Chris Zoet op deze site. Pago Wirense  
Michaëlskerk Oosterland (Wikipedia)
Le Mont Siant Michel (Wikipedia)
Restauratie kerk en toren Oosterland
Altaarsteen Michaël Oosterland
Voorgaand blog over de Kapel in Keins
Zeemeerminnen in kerk van Broek in Waterland: Sint Nicolaaskerk
Kaart Leylijnen in Nederland: Ton van der Leeden
Lekker plekje om te slapen: B&B 't Pekeltje in Medemblik