zondag 28 augustus 2016

Blikvangers in de hal

De Petrus en Pauluskerk in Maassluis is op zich al een blikvanger door zijn vorm en materiaal. Als een grote, witte tent vangt het gebouw de aandacht van wie het passeert. Je krijgt de indruk dat je hem zo in kan pakken en ergens anders weer neer kan zetten, hoewel dat geenszins de bedoeling is. De kerk heeft in het kader van een wandeling-met-gids zijn deuren gastvrij opengezet. Twee prachtige, oude beelden hebben een plaatsje gevonden in de hal. Het zijn blikvangers waar ik mijn ogen niet vanaf kan houden. Ze zijn in 1796 geschonken aan de parochie en bij een brand gered uit het Schuurkerkje. Dat Schuurkerkje werd gebouwd in 1787 (tot die tijd werd er in Maasland gekerkt). De katholieke gemeenschap kreeg dat jaar weleenswaar toestemming om diensten in Maassluis te houden, maar het gebouw mocht niet herkenbaar zijn als kerk. Geen toren dus in die begintijd en 'verstopt' achter de pastorie, met de ingang aan de achterkant. In 'Geschiedenis van Maassluis' van S. Blom lees ik dat er zelfs geen rechtstreekse verbinding met de openbare weg toegestaan was. Een letterlijk geval van aan de kant geschoven worden dus. Het kerkje werd zichtbaar in 1960 toen omringende huizen gesloopt werden vanwege stadsvernieuwing. Twee jaar later wordt het getroffen door brand. De twee beelden zijn dus uit die brand gered. Tijdens het koffiemoment-vooraf bewonder ik de kleuren en patronen van de oude heiligen. Samen met een gastheer mag ik een kijkje nemen in de eigenlijke kerk. 'Harmonie' is de gedachte die bij de eerste blik bij me opkomt. De ronde vormen, de indeling, de oude beelden van iets latere datum en de glazen wand met de Bijbeltekst maken indruk op me. Een kerk met onverwachte schoonheid. Dat ik die tot nu toe zomaar voorbijgelopen ben :-).


Heilige Claude, bisschop van Besancon (484-581)





Sint Willibrord (658-739)


Ik bewonder de kleuren en patronen



Het schuurkerkje met daarnaast het zusterhuis met de school erachter 
(Foto Collectiebank Historische Vereniging Maassluis)


Inmiddels  heeft het kerkje een nieuwe bestemming als Balletstudio gekregen.


Aan de straatzijde de voormalige pastorie, in 1826 krijgt de kerk een toren


De ingang bevindt zich aan de achterkant







dinsdag 23 augustus 2016

Een intrigerende naam

Update onderaan het blog: Foto van de kaart van Kortrijk ca. 1640, getekend door de landmeter Lodewijk de Bersaques, die voor het eerst verscheen in de ' Flandria illustrata'  van A. Sanderus en van een detail, waarop de Hazelaarkapel staat, dus tussen de nieuwe Halle en de Coornmarct.
Met dank aan Mw. Helena Demeestere
Lid van de werkgroep ' Kerk en Toerisme' van St. - Maarten

Onderweg van Lille naar huis maken we een stop in het Belgische stadje Kortrijk. Gewoontegetrouw beginnen we in de oude binnenstad en vinden als eerste een prachtige muurkapel op de hoek van de Grote Markt. We staan er even bewonderend bij stil. De warme oranje kleuren geven het op deze zonnige morgen iets speciaals.


Muurkapel op de hoek van de Korte Steenstraat en de Grote Markt

We volgen onze twee medereizigers, die inmiddels de Sint Maartenskerk zijn binnen gelopen. Daar vind ik haar: Onze Lieve Vrouw van de Hazelaar. Ze hangt in de Bossenierskapel. Zowel het beeldje als de naam ervan intrigeert me. Het beeldje is oud en dateert van rond het jaar 1485. Zo'n driehonderd jaar later verhuist het van een kapel naar deze kerk. Ze zit daar met haar kind op schoot, en draagt de rode kleur van de Moeder onder haar blauwe mantel. Het kind kijkt ernstig en heeft geen babygezichtje. Het bord eronder vertelt haar geschiedenis. Lang geleden stond deze Maria in de Hazelarekapel, of de Kapel ten Hazelare. Ze is omgeven met legenden. Een ervan gaat over de kanonbal die haar op wonderlijke wijze miste en zachtjes op het altaar terecht kwam zonder iemand van de aanwezigen te verwonden. Die hadden hun toevlucht gezocht tot Maria tijdens de beschietingen van het Franse leger. Maar ze heeft meer avonturen beleefd. Toen de kapel in 1785 gesloten werd op last van de bisschop van Doornik, werd ze door een Jonker mee naar huis genomen. Hij bracht haar terug toen de kapel tijdelijk gebruikt werd door de zusters van de Kapucijnessen. Dezelfde Jonker verborg haar voor een tweede keer toen de Fransen opnieuw tot de aanval overgingen en vernietinging of verkoop dreigde. In 1805 schonk hij haar samen met de kanonbal aan de Sint Maartenskerk. Die kanonbal, die volgens het bord onder het beeld geplaatst moet zijn, heb ik gemist. Het kan zijn dat die er ook echt niet was, want het blijkt een gewild object te zijn, dat de afgelopen tijd meerdere malen is gestolen. Een andere legende vertelt over een wonderbaarlijke genezing, waarbij een meisje na jaren van een verlamming verlost werd. Maar wat mij het meest intrigeert is haar naam: Onze Lieve Vrouw van de Hazelaar. De Hazelaar werd gezien als een van de Heilige Bomen in de Oudheid. Volgens legenden beschermt hij tegen onweer en slangenbeten. Hij staat bekend als de boom van wijsheid en intuïtie. Heeft haar beeld ooit in een boom gehangen, of is het eronder gevonden? Bestaan er verhalen over een beeldje dat terug gekeerd is naar een plek? Wij hebben in Nederland tenslotte ook het Kapelletje van de Heilige Eik. Of is de naam simpel ontleend aan de hazelaars die in de straat groeiden waar het stond? De Hazelaarsmolen, de Hazelaarstoren en de Hazelaarskapel? Iets in me wil het weten. Ik put de bronnen op internet uit om een afbeelding van de Kapel ten Hazelare te vinden. Tevergeefs. Ik constateer tijdens mijn zoektocht dat er in de Sint Maartenskerk twee glas-in-lood ramen aan haar gewijd zijn. Die heb ik echt even gemist. Maar op deze site kun je gelukkig de afbeeldingen ervan vinden (met kanonbal). En misschien ga ik nog wel eens een keer terug, je weet maar nooit. Toeval of niet: deze maand staat de Hazelaar centraal. De boom hoort  bij de Maan van het Weerlicht met de volle maan tussen 14 augustus en 12 september. Die valt dit jaar op 18 augustus. Morgen dus :-).


Onze Lieve Vrouw van de Hazelaar


De Kanonbal is een gewild object



De Hazelaar en de Maan van het Weerlicht
Volgens legenden beschermt hij tegen onweer en slangenbeten. 


Op  deze site is veel informatie terug te vinden over de geschiedenis van de Kapel ten Hazelare.


Foto van de kaart van Kortrijk ca. 1640, getekend door de landmeter Lodewijk de Bersaques, die voor het eerst verscheen in de ' Flandria illustrata'  van A. Sanderus en van een detail, waarop de Hazelaarkapel staat, dus tussen de nieuwe Halle en de Coornmarct. De naam staat er niet bij, maar het is wel degelijk deze kapel.


De Hazelaarsmolen, de Hazelaarstoren en de Hazelaarskapel 








woensdag 3 augustus 2016

Met mij kun je alle kanten op

Met mij kun je alle kanten op. Niet dat het dingen makkelijker maakt, maar dat terzijde :-). Samen met vriendinnen wil ik een bomenroute lopen. Maar de manier waarop ik dat wil blijft in de lucht hangen. Binnen een straal van 500 meter heb ik negen van de dertien bomen van de Maankalender gevonden en de tiende staat in mijn tuin. De resterende drie weet ik ook te vinden, maar vragen een omweg. Ik ben een alles-of-niets-mens en laat hierbij deze optie vervallen. Het alternatief leg ik neer bij mijn vriendinnen. Op tafel stal ik alle kaartjes van het Keltisch Bomen Orakel uit. In de binnenste kring de bomen van de Maankalender, erom heen de resterende exemplaren en in het midden kleine schijfjes met de tekens van het Ogham alfabet. Rechtlijnig als ik kan zijn vind ik kiezen uit het geheel ook geen optie. Heide en Kardinaalsmuts zijn lastig te vinden, terwijl ik voor Sleedoorn en Stekelbrem nog verder van huis moet. Het is en blijft uiteindelijk een Engels bomen alfabet. Vriendinnen horen mijn verhaal aan en kiezen alle drie een schijfje. Deze schijfjes gaan de route bepalen en in geval-van-onmogelijk kiezen we nog een keer :-).


Vriendinnen horen mijn verhaal aan en kiezen alle drie een schijfje (gemaakt van een tak)

Gewapend met paraplu gaan we op stap. De beloofde zon laat het afweten en buiten regent het. De expeditie start in de tuin, waar de Kamperfoelie tegen de muur en tussen de andere planten door een plaatsje heeft veroverd. Onderaan heeft ze al kleine, felrode besjes gevormd, halverwege staat een bloem in knop en de laatste prachtig bloeiende bloem is voor Vriendin. Kamperfoelie lokt je met haar geur en rode besjes. Als ze je aandacht eenmaal gevangen heeft weet je waar ze zich ophoudt. Met haar zoete geur en haar felle kleur lokt ze je naar zich toe. Niet af laten leiden hoor, is haar boodschap. Blijf je eigen richting volgen.


Onderaan heeft ze al kleine, felrode besjes gevormd


Halverwege staat een bloem in knop

Nummer twee op de route is de Hazelaar. Die heb ik aan de overkant van onze Vliet gevonden in een kleine binnentuin van een seniorencomplex. Op die plek stond vroeger een zusterhuis naast een kleine kerk, met een school erachter. Het kerkje staat er gelukkig nog, met alternatieve bestemming.


Het oude zusterhuis naast de kerk met de school erachter 
(Foto Collectiebank Historische Vereniging Maassluis)


De twee Hazelaars in de binnentuin

Vriendin had een beeld van grote bomen en kijkt eens bedenkelijk naar de twee Hazelaars. Niet echt groot en waar zijn dan de nootjes? Ik probeer ze aan te wijzen, maar ze vallen in het niet als je probeert dat vanaf een afstandje te doen. Het is en blijft een struik en nee, Hazelaar kan soms wel uitgroeien tot een kleine boom, maar in deze tuin gaat dat hem niet worden vrees ik. Gelukkig spreekt het verhaal dat bij de Hazelaar hoort haar wel aan. Een Ierse legende vertelt over een zalm die in de rivier de Boyne zwemt. Bij de bron ervan gekomen voedt het dier zich met de noten van de hazelaar. De noten die van de overhangende takken in het water terecht gekomen zijn bevatten wijsheid. Zo wordt de zalm op zijn beurt het symbool van wijsheid en inspiratie. 


Afbeelding afkomstig uit: The Celtic Lunar Zodiac van Helena Paterson


De Taxus met zijn rode besjes

De derde uitverkoren boom is de Taxus. We vinden hem in de vorm van een grote, gesnoeide heg aan de rand van een tuin. Zijn besjes zijn zichtbaar en de kleur van de naalden varieert van licht- naar donkergroen. Het sleutelwoord van de Taxus is wedergeboorte. De hoge ouderdom van de boom is ongekend. Naar beneden hangende takken vormen een nieuw begin als het oudste deel afsterft. De boom staat symbool voor eeuwig durende vernieuwing. Een eerder blog over de Taxus vind je hier. Onze route eindigt in de stad. Bij een kop koffie en thee praten we nog een tijdje na. Wat deed die boom met je? Past de boom die je gekozen had ook bij je op dit moment? 

De dag erna ga ik opnieuw op verkenningstocht. De kleine Hazelaarstruik zit me toch een beetje dwars. Aan de rand van ons stadje weet ik een Hazelaar te staan die meer ruimte heeft om te groeien. En om de hoek in de volgende straat heb ik er een aantal zien bloeien met hun opvallende gele hangende katjes. Speciaal voor Vriendin nog een paar extra foto's :-). 


De Hazelaar aan het eind van de Noordvliet in Maassluis


Een haag van Hazelaars die ruimte krijgen om te groeien


Noten die van dichtbij te bewonderen zijn


Goed kijken: Hazelaar vooraan, Vlier in het midden, Braam rechts


Ook de Taxus krijgt op deze plek meer ruimte

Op deze nieuwe route kom ik tien bomen van de Maankalender tegen. Ook niet compleet dus. De werkwijze met de schijfjes beviel me wel. Met mij kun je voorlopig twee kanten op :-).

P.S. De Hazelaar hoort bij de Maan van het Weerlicht: volle maan tussen 14-8 en 12-09. 
De volle maan valt dit jaar (2016) op 18 augustus.