Pagina's

dinsdag 22 augustus 2017

Bijzonder kruisbeeld in Bad Bentheim

In Bad Bentheim staat een bijzonder kruisbeeld. Een tekening brengt me op zijn spoor. Het is een schets-met-maten waarbij de houding van de armen in één oogopslag opvalt. De getallen op de tekening helpen me niet verder op weg, maar het geheel lokt me wel naar het stadje net over de grens. Daar prijkt het kruis in de Katharinenkirche van het kasteel. In eerste instantie kreeg het een plaatsje op het binnenplein, maar om verdere verwering te voorkomen is het recent naar binnen verhuisd. Ik kan er tegenop kijken, want het is maar liefst 2 meter 80 hoog en 1 meter 40 breed. Jammer genoeg is er afstand gecreëerd door een touw, zodat je er niet dichtbij kan komen. Maar ook van een afstand heeft het iets magisch. 'Hergott van Bentheim' werd tot ver buiten de stad aangeroepen, hij was dus belangrijk. De legende van de Rabenbaum beschrijft de schrik van boeren als ze op de bergplaats van hun etenswaar een gevluchte persoon aantreffen. 'Herrgott von Bentheim', roepen ze van schrik uit.

Zo rond het jaar 1150 moet het zijn gemaakt. Het is daarmee een van de oudste kruisbeelden tot nu toe gevonden in Duitsland. Mijn blik laat het niet los. Ik moet er keer op keer naar kijken. Hangt deze god wel aan het kruis? Staat hij niet met zijn voeten op een pilaar, als op een verhoging? Er zijn geen sporen van wonden, die duiden op een gekruisigde godheid. De geheven handen maken eerder een zegenend gebaar. Het geheel heeft een raadselachtige uitstraling door de ouderdom en de geknikte armen. Het is uit één stuk gehouwen en als je goed kijkt kun je er de vorm van een rune in herkennen. Het voor-christelijke geloof schemert er zo nog een beetje in door.

Volgens zeggen stond het kruis aan de kant van de weg. Ten tijde van de Reformatie is het onder het zand verdwenen, begraven in dit geval. Pas veel later is het teruggevonden. Over de vindplaats verschillen de bronnen. Werd het beeld teruggevonden bij de boerenhoeve in het westen, of op het Kreuzkamp in het zuiden van de stad? Jammer genoeg moet ik dat openlaten, zeker weten doe ik het niet. Eigenlijk kan ik daar niet zo goed tegen :-). Kasteel Bentheim noemt de akker als vindplaats. Zal ik het voorlopig daar dan maar op houden?


Herrgott von Bentheim in de Katharinenkerk van het kasteel


Het informatiebord  spreekt van een zegenende godheid

Aan het plafond van de Katharinenkerk hangt een dubbel beeld van de Madonna. Ik word erdoor verrast. Het beeld is oorspronkelijk gemaakt voor het klooster Frenswegen. De oorspronkelijke kleur is bij een restauratie verwijderd, omdat soberheid de code werd. Maar ook zonder kleur hebben de Maria's een mooie uitstraling. De heilige Katharina ontbreekt. Eigenlijk had ik haar hier wel verwacht. 


Dubbel Madonnabeeld


Ook zonder kleur hebben de Madonna's een mooie uitstraling


Herrgott von Bentheim en Madonna's

Iets meer over de achtergrond

Kasteel Bentheim ligt in Duitsland, net over de grens boven Enschede.

De tekening van dit kruisbeeld is te vinden in  het Jaarboek van 1993 van de Heimatverein Grafschaft von Bentheim, overgenomen uit het boek  Herrgott-von-Bentheim-Carl Krumbein 

De Rabenbaum komt voor in het verhaal van Anna Holmer en de Wederdopers. Het was een grote, holle eikInmiddels is deze verdwenen. Er is een poging gedaan om een nieuwe boom te planten. De omvang van de oorspronkelijke boom is gemarkeerd door een rond hek van houten planken. Zie bron.

Over de runevorm wordt gesproken in het boek: 'Das Bentheimerland' -Heimatkunde eines Grenzkreises p.33 (Heimatverein der Grafschaft Bentheim). Het gaat om de rune ea, die het 'af en opstijgende jaar verzinnebeelden zou (H.Wirth).





Geen opmerkingen:

Een reactie posten