Pagina's

woensdag 11 april 2018

Die boom is op het nippertje gered

Terugkomend van een stadswandeling door Delft vinden we de oude boom op ons pad. Hij staat aan de rand van het park en wordt beschermd door een wankel hek. De dikke stam verraadt zijn ouderdom. Het liefst zou ik er wat dichterbij komen en contact maken met zijn energie. Maar het groene informatiebord is duidelijk bedoeld om dat te voorkomen. Een deel van de oude Vleugelnoot ligt een eindje verder in het park, afgebroken tijdens een storm. Best gevaarlijk dus. Die slechte conditie had de boom bijna het leven gekost. Dankzij protesten van buurtbewoners is hij op het nippertje gered. Onafhankelijk onderzoek heeft uitgewezen dat de dikrandtonderzwam de boosdoener is. Door hem flink te snoeien kan hij nog een aantal jaren mee. Ik vond de boom terug op de lijst met Monumentale Bomen in Delft. Gelukkig blijft hij nog even behouden :-). 


De indrukwekkende stam met de afgebroken tak op de achtergrond


Je ziet deze boom niet over het hoofd


Duidelijker kan de boodschap niet zijn


De boom wordt beschermd door een wankel hekje

Lokatie

De boom staat ongeveer op het punt waar het Westplantsoen en de Van der Heimstraat samenkomen aan de rand van het Wilhelminapark in Delft.

Websites


woensdag 14 maart 2018

Drie Madonna's in Chartres

Update en uitbreiding van 'Een verkleurde Madonna en een verstopt labyrint'

De Zwarte Madonna's spreken mij aan. Ik volg hun spoor met interesse en bezoek ze steevast als ik maar even in de buurt ben. In Chartres kom ik met enige regelmaat. De crypte bezoek ik als het enigszins kan. Veel kerken en kathedralen werden door onze voorouders gebouwd op de plaats van voor-christelijke heiligdommen. Dat de energie daar bijzonder is lijdt voor mij geen twijfel. De hoeveelheid verhalen over plaatsen waar de Mariabeelden gevonden werden wijst op verbondenheid met krachtplekken in de natuur. Juist op die plekken ben ik naar haar op zoek...

De Zwarte Madonna wordt geassocieerd met krachtplaatsen en mystiek. De beelden zijn gemaakt om de genezende kracht van de aarde te geleiden. Hoe groter de handen, hoe sterker de energie. Belangrijker nog: zonder haar aanwezigheid blijven de wonderen achterwege. Ze werkt dus als katalysator. Kan je stellen dat ze met haar aanwezigheid de plek markeert en met haar handen de aanwezige kracht symboliseert? Het boek 'Vierges Noires' van Jacques Bonvin is daar duidelijk over. De schrijvers van 'Vierges Romanes' onderschrijven deze visie niet.

Voor de 15de eeuw is er geen sprake van Zwarte Madonna's lees ik in hun boek. Het merendeel is zwart geworden in de loop van de tijd. Door kaarsen, door verkleuring van de metalen die gebruikt zijn. Het beeld van een oosterse afkomst in combinatie met de ontstane verkleuring leidde tot het idee dat de beelden oorspronkelijk een zwarte kleur hadden. De Zwarte Madonna's zijn populairder dan hun blanke zusters. Ze spreken tot de verbeelding en trekken publiek. En zo begon men vanaf de 15de of 16de eeuw beelden zwart te verven. Dat droeg bij aan hun waarde. Vanaf de 17de eeuw begonnen de beeldhouwers met het vervaardigen van zwarte beelden. En nu worden ze weer in hun oorspronkelijke kleur terug gebracht. Zo zwart-wit ligt het dus kennelijk niet. Mijn teleurstelling over de blanke Madonna ten spijt :-(.


Notre Dame sous Terre


De Madonna in de crypte draagt de toepasselijke naam 'Notre Dame sous Terre' (Onze lieve Vrouwe onder de Aarde). Ze is een kopie van een ouder beeld dat gesneden was uit perenhout. Dat oorspronkelijke beeld zou tijdens de Franse Revolutie voor het Westportaal verbrand zijn. Het heeft vanaf 1013 in de crypte gestaan. 

Zij verbindt Chartres met het verhaal waarin de Maagd een kind zal baren. Van het beeld is een oude gravure bewaard gebleven. Er boven staat de tekst: 'Aan de Maagd die op het punt staat te baren'. Annine van der Meer maakt me in haar tekst bewust van het gegeven dat de Maagd al een kind op schoot heeft. Is er sprake van een tweede kind? En in welk licht moet je dat dan zien? 

De Keltische Moedergodin die een kind baart wordt de Virgo Paritura genoemd. In een ononderbroken traditie wordt ze tot op de dag van vandaag vereerd. De legende stamt uit de 16e eeuw. Bevat ze een oeroude kern van waarheid?


De Madonna zoals we haar kennen en het gerestaureerde beeld

Aan de noordkant van de kathedraal staat de Madonna op de Pilaar. Ik moet wennen aan haar blanke gezichtje. Ze is aan de kathedraal geschonken in 1508 als kopie van een madonna uit de 13e eeuw die op het hoofdaltaar stond. Ze heeft na de Franse Revolutie zelfs tijdelijk de plaats ingenomen van de verbrande madonna uit de crypte. Werd ze gemaakt van perenhout of polychroom walnotenhout? In ieder geval moet ze overgeschilderd zijn, waarschijnlijk in de 19e eeuw en daarna voorzien van een waslaag. En nu is ze dus terug gebracht in haar oorspronkelijke lichte staat. 


'Notre Dame de la Belle-Verriére' 

Aan de zuidkant van de kathedraal vind je het glas-in-lood raam met Maria en kind. Het draagt de naam: 'Notre Dame de la Belle-Verriére' (Onze Lieve Vrouw van het Mooie Raam). Deze bovenste vier panelen dateren uit het jaar 1180 en hebben de verwoestende brand uit 1194 overleefd.  Het is een 'oude Romaanse afbeelding van Moeder Maria en het Kind in Byzantijnse houding' lees ik in een van mijn boeken. Deze Maria is ongeschonden de eeuwen doorgekomen. Onveranderd staat ze daar al eeuwenlang mooi te wezen :-).



Adres

Kathedraal Chartres: 16 Cloître Notre Dame, 28000 Chartres, Frankrijk

Bronnen


Vierges Romanes Portraits croisés – Hélène Leroy en Francis Debaisieux
Vierges Noires - La réponse vient de la Terre - Jacques Bonvin
Zwarte Madonna van Oer- tot Eindtijd – Dr. Anninen E.G. van der Meer
Chartres Complete Gids voor de kathedraal – Michael Ladwein
Aarde's levend lichaam - Mellie Uyldert
The Cult of the black virgin - Ean Begg
Kathedrale des Kosmos - Sonja Ulrike Klug
Mystiek in Frankrijk deel V: Een pelgrimstocht naar Chartres - F.M.C. Rosier

Websites


http://jokessterrenkruid.blogspot.nl/2017/08/een-verkleurde-madonna-en-een-verstopt.html
http://www.culturecommunication.gouv.fr/Regions/Drac-Centre-Val-de-Loire/Actualites/Actualite-a-la-une/2013/Retour-de-la-Vierge-a-l-Enfant-dite-Notre-Dame-du-Pilier-a-la-cathedrale-de-Chartres-28
http://professor-moriarty.com/info/section/sculpture/gothic-sculpture-black-madonna-chartres-cathedral http://www.cathedrale-chartres.fr/themes/pelerinages/20_nd_du_pilier_nv.php




















woensdag 7 februari 2018

De Kinderbron in Straatsburg





Een van de dingen die ik graag wil zien in Straatsburg is de Kinderbron. Een oude bron waarvan alleen het deksel nog zichtbaar zou zijn. Hier werden de kindjes door de ooievaar opgevist. Met die informatie ga ik op pad. Dat de stad bekend staat om zijn ooievaars is nieuw voor me. Een van de kramen op de kerstmarkt is ermee versierd. Met de kathedraal op de achtergrond is dat wel een leuk gezicht...

De legende van de Kinderbron 

In Straatsburg vist de ooievaar de kindjes uit de Kinderbron. Omdat dat een lastige taak is, wordt hij daarbij geholpen door een kabouterachtig wezentje. Met een witte baard en een rood jasje vaart het in een zilveren boot over het ondergrondse meer onder de kathedraal. Met een gouden netje haalt het de zieltjes op die geboren willen worden. Het wezentje overhandigt de baby's aan de ooievaar, die ze vervolgens thuis aflevert.
Van te voren vindt de bestelling plaats via een tweede bron die een paar straten verderop ligt: de 'Fischerbrunnen' Fontein. Die bron is via een pijp verbonden met het onderaardse meer. Daarmee kan het wezentje aan de slag. Ouders die een kindje wensen leggen suiker op de vensterbank. Zo weet de zielevogel waar hij moet zijn.
De bron zou te vinden zijn in de buurt van het zuiderportaal van de kathedraal. De vrees dat er net deze dagen een kraam van de kerstmarkt overheen zal staan is ongegrond. Met een beetje geluk ontdekken we een putdeksel achter een hek. In die zin, dat dit het enige exemplaar is dat in aanmerking zou kunnen komen. Maar waarom zoek ik de Kinderbron buiten de Kathedraal?





Legendes en bronnen

De Kinderbron met zijn verhalen boeit me enorm. Ooit maakte deze deel uit van een Keltisch Heiligdom. De bron lag aan de voet van drie heilige beuken op een eilandje tussen twee armen van de rivier de Ill. De stam van de Triboken vereerde hier haar brongodin. De bomen werden na een verloren strijd door de Romeinen omgehakt. De bron bleef bewaard. Een tempel voor de oorlogsgodin Roma werd er omheen gebouwd. Meerdere kerken verrezen na elkaar op deze oude heilige plaats.
Bij de bron werden kinderen gedoopt. Ook hier vind ik het verhaal van kort tot leven gewekte kinderen terug. Lang genoeg om de doop te kunnen ontvangen en daarmee het recht hebbend op een christelijke begrafenis. Na de kerstening was dat van enorm belang.

Legendes van Straatsburg

Me verdiepend in de legendes van Straatsburg ontdek ik dat er twee verhalen bestaan over het ondergrondse meer onder de kathedraal. In het eerste zwemmen de ongeboren zieltjes, het tweede gaat over een overmoedige soldaat die in 1681 in de put afdaalt. Omstanders horen hem lachen en juichen, om hem daarna te horen schreeuwen van angst. De laatste waarschuwing van de man luidt: laat niemand na mij hier naar beneden gaan.
In dit tweede onderaardse meer huizen monsters en geesten. De ingang ervan is gesitueerd in een huis tegenover de westzijde (hoofdingang) van de kathedraal. De toegang is goed verzegeld want niemand die het meer gezien heeft kon het levend navertellen.


Verschillende waarheden

In mijn hoofdbron wordt de Kinderbron genoemd in relatie tot het verhaal van de verdwenen soldaat en de tot leven gewekte baby's. De soldaat wordt door de put naar het meer 'gelokt' en is nooit meer teruggekeerd. Een priester heeft de bron in 1766 laten sluiten vanwege de 'verschrikkelijke verhalen'.
De legendes op internet vermelden twee verschillende putten. Uit de ene werden de kindjes opgevist, in de andere huisden de slangen en de monsters. De ene bevindt zich in de kerk, de andere in het bovengenoemde huis.
Een precieze locatie wordt gegeven: De Kinderbron bevond zich in de apsis voor de centrale zuil nabij de muur wanneer je terugkomt door de zuiderportaal (bron). En: In een van de gangpaden van de kathedraal bevond zich een put, die oorspronkelijk diende om de bouwplaats te voeden. Op een oude gravure staat hij in de kathedraal getekend (bron).
De Kinderbron is in 1766 gesloten omdat hij de processies hinderde. De ingangen naar beide meren zijn dus afgesloten. De 'Fischerbrunnen' Fontein is uit het straatbeeld verdwenen.
Bij het zuiderportaal in de kathedraal vind je een ondiepe put met een rooster, waarin munten en kleingeld gedoneerd worden door bezoekers. Een soort wensput. Ik heb er bij wijze van spreken bovenop gestaan. Ik heb zo'n vermoeden dat ik hier de Kinderbron moet zoeken :-).

De ooievaar een handje helpen

Als kind wist ik niet beter of de ooievaar haalde de baby's uit de (rode) kool :-). Omdat er in Urk geen koolvelden waren moesten de kindjes op een andere manier afgeleverd worden. Ooievaars waren daar evenmin voorhanden. Daarom hadden de toekomstige vaders de taak om hun nazaat op te halen bij een grote steen die zo'n 70 meter van de kust onder water lag.
De Ommelebommele steen komt af en toe boven water. De vader die vergezeld werd door de vroedvouw (vroemoer) moest eerst de sleutel van de steen bemachtigen voordat er een kindje uit gehaald kon worden. En er moest voor betaald worden! Een jongetje kostte twee keer zoveel als een meisje (tja). De vroedvrouw had een mandje met warme kleertjes op haar schoot. Daar werd de baby in naar huis vervoerd. De moeder stond hen aan wal op te wachten. 



Het verhaal in dichtvorm


De steen komt net boven de golven uit


Beeldje van het bootje met de vader en de vroedvrouw

Foto's Urk gemaakt door Corrie Bakker




Adres

Kathedraal: Place de la cathédrale - 67000 Strasbourg
Boutique Culture: 10 place de la cathédrale - 67000 Strasbourg

Noot

De naam van de Kinderbron verschilt in de verschillende boeken. Er wordt gesproken over de Kindlesbrunnen, maar ook over de Kindelsbrunne. Hij wordt ook vermeld als Les Puits aux Enfants.

Bronnen

Schwarze Madonnen -Petra van Cronenburg,  p. 52, 56 (Kindlesbrunnen).
Contes et légendes de Strasbourg - Claude Peiz:
*  Les trois hêtres et le Kindelsbrunne, p 18-20
* Le lac souterrain de la cathédrale, p. 48-51

Websites

https://www.strasbourg-montagneverte.fr/pages/strasbourg-alsace/legendes-et-mysteres-de-strasbourg/le-puits-de-la-cathedrale.html
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Puits.cathedrale.Strasbourg.png
https://www.strasbourg-montagneverte.fr/pages/strasbourg-alsace/legendes-et-mysteres-de-strasbourg/le-lac-souterrain-de-la-cathedrale.html
https://www.strasbourg.eu/boutique-culture
http://acpasso.free.fr/Chroniques/Fischbrunnen/Puits.pdf (afbeeldingen)
http://www.abedeverteller.nl/waar-komen-de-kindertjes-vandaan/
http://www.flevolanderfgoed.nl/home/kunst/noordoostpolder/urk/de-vroemoer.html





donderdag 18 januari 2018

De oude linde in Vlaardingen



De oude knotlinde in Vlaardingen Ambacht



Zondagmiddag 7 januari. Met een vrolijk zonnetje en een schrale wind wandelen we met een gids door Vlaardinger - Ambacht. Zo komen we bij een veldje dat ik alleen ken van het langsrijden. Zo'n veldje waar ik altijd wel eens heb willen kijken. Daar staat een oude linde die een leeftijd van 300 jaar heeft bereikt...

De oude linde

De oude linde staat bijna symbolisch aan het eind van een laan met platanen. Vanuit de verte ziet hij er kort en gedrongen uit. Heel even verwissel ik de boom voor een knotwilg, maar ook lindes hebben soms een knotverleden. Ik voel zijn energie al op een afstandje, nog voordat ik zijn leeftijd ken. Grote gaten en prachtige patronen tekenen zijn stam. De binnenkant is hol en ik kan er makkelijk een paar keer in. Vanwege zijn ouderdom is hij beschermd en ik hoop we er met zijn allen zuinig op zijn.


De oude linde staat bijna symbolisch aan het eind van een laan met platanen


Vanuit de verte ziet hij er kort en gedrongen uit


De binnenkant is hol en ik kan er makkelijk een paar keer in


Grote gaten en prachtige patronen tekenen zijn stam


Vanwege zijn ouderdom is de boom beschermd

Kerstbomen als gezelschap

Kleine jongens slepen kerstbomen aan en stapelen die op aan de voet van de stam. Een van de wandelaars informeert voorzichtig wat ze ermee gaan doen.  In de ogen van volwassenen ziet het er toch een beetje gevaarlijk uit. De kinderen hebben absoluut niet de intentie om de kerstbomen te verbranden. Ze maken er alleen een grote hoop van met zoveel mogelijk exemplaren. De  oude linde vormt met de kerstbomen een mooi geheel. Jong en oud, dood en levend komen samen in beeld. Het kleinste jongetje klimt in de boom en verschijnt parmantig met zijn hoofdje boven de stam uit. Zoveel aandacht had hij niet verwacht :-).


De  oude linde met aan zijn voet de kerstbomen vormen een mooi geheel

Het veldje van Chardon

We krijgen uitleg over de omgeving. Het stukje grond heet volgens overlevering het veldje van Chardon. Genoemd naar de man die hier zijn boerderij had. Naast de oude linde en de laan met platanen is de moestuin bewaard gebleven. Plannen om het stuk grond te bebouwen zijn niet doorgegaan. Het gaat hier om een stukje historische grond met archeologische waarde. Reden om het veldje met rust te laten. Inmiddels is dus niet alleen de boom beschermd, maar ook het stukje land waar hij staat.


De moestuin is bewaard gebleven
Een verhoogde terp

Het veldje waar we staan ligt op een iets verhoogde terp. Die ligt daar langer dan vandaag. Hier heeft al in de veertiende eeuw een boerderij gestaan met de naam Clattenburg.  Die naam is terug gevonden in een oude bron. Maar waarschijnlijk heeft er al in de elfde eeuw in een houten huis gestaan. Aan de rand van de terp liep de Vlaarding, een kreek waarvan de waterstand samenhing met de getijden. Een stukje van het riviertje loopt nog steeds langs de rand van het gebied. Vanaf het bruggetje voorbij de kerk heb je er goed zicht op. Al wandelend belandden we belandden we met de gids op dit mooie plekje in Vlaardingen. Je kan maar verrast worden :-).


Aan de rand van de terp liep de Vlaarding 


Zicht op de Vlaarding vanaf het bruggetje 



Adres

Ga bij de Bethelkerk (Burgemeester Verkadesingel 26, 3135 KZ, Vlaardingen) rechtsaf het bruggetje over. De kerk staat op de kruising met de Sportlaan. Na het bruggetje rechts aan houden, het veldje met de boom ligt aan je rechterhand.

Noot

Vlaardinger-Ambacht was aanvankelijk een ambachtsheerlijkheid nabij Vlaardingen en dit verklaart de naam (bron).

Websites
http://www.geschiedenisvanvlaardingen.nl/quick-response-locaties/scherven
http://www.geschiedenisvanvlaardingen.nl/verhalen/perioden/een-luchtfoto-van-vlaardingen-in-de-elfde-eeuw

donderdag 11 januari 2018

De Zwarte Madonna van Vézelay




De Basiliek staat bovenop een heuvel en is gewijd aan Maria Magdalena 



De basiliek van Vézelay staat boven op een heuvel en is gewijd aan Maria Magdalena. Haar relieken worden in de crypte vereerd. In een dun esoterisch boekje lees ik het verhaal van de verloren geraakte Madonna. De Zwarte Madonna van Bourgogne wel te verstaan.... 


De crypte van de basiliek

De basiliek van Vézelay is gewijd aan Maria Magdalena. In de duizend jaar oude crypte worden haar relieken vereerd.  Aan de kant van de trappen vind je de nis waarin wat vingerbeentjes worden bewaard.  Recht er tegenover staat in het oosten het beeld van de gekruisigde Christus. Hoewel ik de symboliek van de eenheid die ze vormen begrijp, voelt het als een vreemde combinatie op deze plek.  Is een crypte is niet vanouds het domein van de Zwarte Madonna? Voor even laat ik het los.


De crypte van de Sainte Marie Madeleine




Recht tegenover de nis met de relieken staat het kruisbeeld

De verloren geraakte Madonna

Tot mijn verrassing lees ik dat ook Vézelay een Zwarte Madonna heeft gekend. Haar verhaal is terug te vinden in oude geschriften. Ze wordt o.a genoemd in de "Annales des Croisades" (Kruistochten). 
In september 1244 ontving de basiliek hoog bezoek. Koning Lodewijk IX (of Lodewijk de Heilige) bezocht de kathedraal samen met zijn vrouw Margaretha van Provence en zijn moeder Blanche van Castilië. De koning werd verwelkomd door abt Guichard. Hij stond aan het hoofd van het welkomstcomité. In deze annalen staat geschreven dat de koning voor de Zwarte Madonna heeft geknield. 
In de "Chronique de l' abbaye de Vézelay" staat een beschrijving van een Madonnabeeld (1). Er bestaat geen twijfel over haar herkomst. Het kan niet anders dan dat ze de mysterieus verdwenen Zwarte Madonna van Bourgondië moet zijn.

Haar plaats in de crype

Van de Zwarte Madonna van Vézelay is bekend dat ze geplaatst was in de crypte. 'Misschien tegenover het graf van Maria Magdalena dat zich bevond op de plaats waar nu haar relieken te bezichtigen zijn' staat er in het boekje. Dat zou betekenen dat ze zich bevond op de plek waar nu het kruisbeeld staat. 

De brand en de restauratie

In 1165 brak er een brand uit waaraan het beeld op wonderlijke wijze wist te ontsnappen. Ze ontkwam aan het vuur en was alleen zwart. Het bandje rond de hals van het kindje Jezus had zelfs geen brandgeur opgelopen en was niet verkleurd. 
Een monnik die belast wordt met de restauratiewerkzaamheden beschrijft haar prachtige haar. Het is met niemand voor en en niemand na haar te vergelijken. Naast botjes van verschillende heiligen is er een stukje van haar tuniek bewaard gebleven. 

De Madonna boven op de berg

De annalen maken melding van de Zwarte Madonna van Vézelay of Bourgogne. Ze werd boven op de berg vereerd en waarschijnlijk had ze haar plaats in de crypte. Ik lees bij Bonvin dat een Zwarte Madonna een van de mogelijkheden biedt om aarde-energie te geleiden. Ze activeert door haar aanwezigheid als het ware de helende energie van de aarde. In Vézelay waren zowel de Madonna als de dolmen als 'geleiders' aanwezig. Wat zeker is, is dat ze er in 1244 nog stond. De verborgen dolmen doet waarschijnlijk nog steeds zijn werk. En dat maakt de basiliek tot een bijzondere plek.

Maria Magdalena

De basiliek is gewijd aan Maria Magdalena. In de crypte vormt ze een eenheid met de gekruisigde Jezus. Tegen de zuidelijke muur vind je deze eenheid terug in een schildering. Hier wordt de ontmoeting na de opstanding uitgebeeld. 


Schildering van Jezus en Maria Magdalena (zuidmuur van de kerk)



Maria Magdalena met de albasten kruik




Adres

Basiliek Sainte-Marie-Madeleine van Vézelay, 89450 Vézelay, Departement Yonne (89) Frankrijk

Noten

(1): De "Chronique de l' abbaye de Vézelay" is opgesteld door de monnik Hugues de Poitiers (Bibliotheek Auxerre). Hij beschrijft de geschiedenis van het klooster van 1140 tot 1167.


Bronnen


Vezelay,  Symbolisme et Esotérisme - François Vogade,  p. 41
Vierges Noires, La réponse vient de la Terre - Jacques Bonvin

Websites

http://jokessterrenkruid.blogspot.nl/2017/11/krachtpunt-bovenop-de-berg-vezelay.html
http://jokessterrenkruid.blogspot.nl/2011/11/vezelay-op-de-kaart.html
http://jokessterrenkruid.blogspot.nl/2012/11/hier-ga-ik-onderzoek-naar-doen.html
www.vezelay.eu/vezelay.htm
https://nl.wikipedia.org/wiki/Lodewijk_IX_van_Frankrijk
















zondag 31 december 2017

De oude plataan in Straatsburg




De oude plataan in Straatsburg



'Een 300 jaar oude dikke boom – de oudste van Frankrijk – met tussen de takken een plateau waarop vroeger werd gedanst. Tegenwoordig treden daar muzikanten op, terwijl op het terrasje beneden de mensen genieten van de muziek en een drankje.'  Naar die boom wil ik wel op zoek.  De dame van het VVV kijkt bedenkelijk. '300 jaar? Er zijn hier veel oude bomen, maar of ze zo oud zijn als u denkt?' In de wijk 'La Petite France' vinden we een indrukwekkende Plataan. Zou dit de bedoelde boom zijn?...

De oude Plataan

Ik denk aan de woorden van de dame van het VVV. 'Een oude boom van 300 jaar oud? Ik zou het niet weten. Er zijn hier veel oude bomen. Maar of ze zo oud zijn als u denkt?' Dat ik het gelezen heb zegt haar niets. Ze kunnen zo veel schrijven. Maar er zijn zeker oude bomen in de stad. Als zij mij was ging ze eens op zoek in de oudste wijk van de stad: 'La Petite France'.
De tekst leidt bij mij tot de conclusie dat ik naar een oude Lindeboom moet uitkijken. Niet dat dat er staat, want de aanduiding is beperkt tot 'oude boom'. Maar op de een of andere manier associeer ik dit met etage-lindes waar ik eerder over gehoord en gelezen heb. Je vindt ze o.a. in Oisterwijk en Westerlo (België). Zwervend door de oudste wijk van Straatsburg vinden we echter de oude Plataan op onze weg. Dit moet hem bijna wel zijn. In mijn gedachten projecteer ik een plateau tussen zijn takken. Makkelijk dansen lijkt het me niet. En of muzikanten hier comfortabel zitten is vraag twee. In zijn schaduw genieten op het terrasje zal wel lukken :-). 

Meer grote Platanen

Dat er meer oude bomen zijn ervaren we in de loop van de dag. We vinden een jonger broertje van de oude Plataan op de Vismarkt. Rond het plein bij de kerk 'Saint Pierre le Jeune' staan een aantal oude exemplaren. Sommigen zijn begroeid met mos en zien er letterlijk waterig uit. Een relatie met waterstromen onder de kerk sluit ik hier niet uit. Of we de 'ware' oude plataan hebben gevonden weet ik niet zeker. Op de lijst van oudste bomen van Frankrijk wordt hij niet vermeld. De dikke stam en takken zijn indrukwekkend genoeg. Hij is de moeite van een bezoekje zeker waard :-).





De indrukwekkende plataan staat bij het bruggetje op de kade


Een indruk van de omvang van de boom


Zijn jongere broertje ontdekken we op de Vismarkt


Adres

Oude Plataan: Quai de Turckheim, Petite France in Straatsburg
Jongere Plataan: Place du Marche aux Poissons
Platanen Kerk Saint Pierre le Jeune: 3 rue de la Nuee Bleue67000, Straatsburg, Frankrijk

Websites

http://www.dtoom.nl/files/TR-2012-Straatsburg.pdf (tekst boom bovenaan p. 3)
http://www.cubra.nl/bomen/boomvandeweek/oisterwijklinde/oisterwijklinde.htm
http://www.bomenbieb.nl/bijzondere-boom/linde-oisterwijk/
http://www.cubra.nl/bomen/bijzonderebuitenlandsebomen/belgie/westerlolinde/westerlolinde.htm
https://www.monumentaltrees.com/nl/records/fra/
https://www.tripadvisor.nl/Attraction_Review-g187075-d241388-Reviews-Eglise_protestante_Saint_Pierre_le_Jeune-Strasbourg_Bas_Rhin_Grand_Est.html




donderdag 14 december 2017

Schuddebeurs en de tempel van Circe

Deze blogpost is een vervolg op: Schuddebeurs, een bos met een legende


Het heuveltje in het kleine stukje bos bij Schuddebeurs


Ik sta op het heuveltje in het kleine stukje bos van het gehuchtje Schuddebeurs. Hier stond Odysseus volgens de schrijver toen hij de tempel van Circe op het eiland zag liggen. Op de fundamenten ervan zou het klooster Sion zijn gebouwd. Altijd waard om te onderzoeken. Maar duinen vind je aan de rand van de kust en ik kijk uit over een klein meertje... 

Odysseus in West-Europa

De Griekse dichter Homerus schreef de heldendichten over Ilias en Odysseus. Het eerste verhaal gaat over de Trojaanse oorlog. Het tweede beschrijft de tochten die Odysseus na afloop ervan maakt. 
Het verhaal van Odysseus speelt rond het jaar 1200 voor Christus en wordt door de meeste mensen gesitueerd in het gebied van de Middellandse zee. 
Een aantal schrijvers verplaatst deze mythe van Turkije naar West-Europa (1). Ze doen dit o.a. op grond van Homerus' beschrijvingen van weersomstandigheden, eb en vloed en de kleur van de zeeën. De route die Odysseus volgt wordt gedetailleerd beschreven. Kaartjes en zeeroutes ondersteunen het geheel. Na een aantal omzwervingen belanden Odysseus en zijn mannen bij de tempel van Circe. We moeten die volgens de schrijvers zoeken in de nabijheid van Zierikzee. Deze stad wordt door hen gezien als het belangrijkste religieuze centrum van die oude tijd. De godin Circe ("Tsiertse") zou haar naam aan de stad gegeven hebben. 

Schuddebeurs en Noordgouwe

Ik ga opnieuw op onderzoek uit. Het gehuchtje Schuddebeurs en het naburige kerkdorpje Noordgouwe, die tegenwoordig deel uitmaken van de gemeente Schouwen Duivenland, liggen op een steenworp afstand van Zierikzee. In een ver verleden zou in het bos tussen deze plaatsjes een heiligdom van de godin Circe hebben gestaan. Op de fundamenten ervan zou later het klooster van Sion gebouwd zijn.
Het beboste heuveltje in Schuddebeurs ligt op een kleine 200 meter afstand van de plaats waar de resten van het klooster Sion zijn gevonden. Het klooster lag op het grondgebied van Noordgouwe. Bos en klooster werden gescheiden door de Kloosterweg die langs Schuddebeurs loopt. 

Het heuveltje en de tempel van Circe

Met het boek van Gideon inmiddels in mijn bezit kan ik het verhaal beter volgen. De bewijzen worden aan de tekst van de dichter zelf ontleend, lees ik op de binnenkant van de kaft. Odysseus stond op een duintop en zag een eiland met de tempel van Circe. 'Ik zag, op een uitkijk geklommen, hoog stond ik boven, een eiland, de zee omkranst het, oneindig. Zelf ligt het laag en door 't hout en het dichte struikgewas zag ik rook voor mijn ogen'. Hij situeert het  het klooster 'aan de overkant' van het water in het oosten, conform de tekst, maar niet conform de werkelijkheid.
Op een oude kaart uit 1664 staat het klooster Sion ten noorden van Schuddebeurs getekend. Het  was gelegen bij de kruising van de Heesterlustweg  en de Kloosterweg. Op die plaats zijn de fundamenten ervan in 2011 zichtbaar geworden. Het boek is geschreven in 1973, dus voor de ontdekking van de fundamenten. 
Ter vergelijking leg ik het boek van Wilkes ernaast. De vertaling in zijn boek luidt: 'Want ik klom op een zanderig uitkijkpunt en bekeek toen het eiland dat de onmetelijke zee als een krans omringt. Het eiland zelf is laaggelegen, en middenin zag ik rook met mijn ogen door dichte struiken en bos opstijgen'. Deze schrijver situeert de heuvel waarop Odysseus op de uitkijk stond in de buurt van Burgh-Haamstede. 
                               

Het bos waar de tempel stond  (Gideon foto 7)        Meertje vanaf het heuveltje             


                       Het kaartje van Gideon (p. 73)            Oude kaart uit 1664 (bron: Planviewer 




Links: Einde Schuddebeurs met zicht op de kruising Heesterlustweg met de Kloosterweg
Rechts: Kijk je vanaf de kruising terug dan ligt links van de weg het kleine bos 
                
Cyclopische muren en glad gepolijste stenen


De schrijver situeert de tempel op het eiland Duiveland en maakt een vergelijking met de heiligdommen van de Kelten. Hij beschrijft het als 'een kring van grote stenen op een open plaats tussen de eiken'. De toevoeging dat het klooster Sion later op de fundamenten ervan gebouwd is leidt tot de gedachte dat het hier om een voor-christelijke religieuze plaats moet gaan. 
De volgende beschrijving roept raadsels bij me op. Ik citeer: 'De fundamenten waarop het stond hadden de z.g. cyclopische bouw waarbij de blokken zonder bindsel, naast en op elkaar geplaatst werden wat een zeer oude herkomst verraadt'. Wat moet ik me hier bij voorstellen? Een paar bladzijden verder krijg ik wat meer informatie. De metgezellen van Odysseus vinden een delling (vallei of dal) met daarin het paleis van Circe. Het is gebouwd van gehouwen natuursteen en ligt op een rondom zichtbare plek. Om wat meer duidelijkheid te krijgen raadpleeg ik de vertaling in het boek van Wilkes. Hier wordt gesproken over het huis van Kirke (zo spreken sommigen Circe uit), gebouwd van glad gepolijste natuursteen. Even verder valt het kwartje met de steencirkel bij het lezen van de volgende zin: 'De ouden zaten op gepolijste stenen in de gewijde cirkel' (citaat Ilias, boek 18, 504).

Keltisch heiligdom

Beide schrijvers lijken uit te gaan van een Keltisch heiligdom, beschreven als een kring van stenen op een open plek in het woud. Ze plaatsen het op verschillende locaties. Duidelijk is dat het klooster van Sion niet gebouwd is op de fundamenten van zo'n voor-christelijk heiligdom. Het getekende kaartje past wel bij de tekst, maar niet bij de werkelijkheid. Dat er op het beboste heuveltje een bijzondere sfeer voelbaar is klopt.
Zierikzee, Schuddebeurs en het klooster Sion liggen op een bijna rechte lijn ten opzichte van elkaar. Heel misschien zou er sprake kunnen zijn van een energielijn die deze drie punten verbindt. Bewijs is er geenszins.

De bewijsvoering


De schrijvers ontlenen de bewijzen voor de West-Europese (en Keltische) versie van de Ilias en de Odysseus aan de beschrijvingen van Homerus zelf. De reizen van Odysseus moeten volgens hen plaatsgevonden hebben in West-Europa. Routes en kaartjes zijn nauwkeurig uitgewerkt. In het geval van de weersomstandigheden, de kleuren van de zee en getijden kan ik wel in deze verplaatsing meegaan. Op een aantal punten heb ik mijn vraagtekens. 
Hoewel beide schrijvers alle moeite doen om hun bewijs sluitend te krijgen lukt het hen niet me volledig te overtuigen. Gideon krijgt wat mij betreft op sommige punten het voordeel van de twijfel.
Wilkens gaat dermate in zijn zoektocht op, dat hij naar hartelust allerlei dingen aan elkaar knoopt. Zijn bewijsvoering is uitputtend en niet altijd geloofwaardig. Hij lijkt er heilig van overtuigd dat de Odysseus 'een beschrijving is van een oorlog tussen Kelten, van Atlantische zeeroutes en de gnostische religie'. Met behulp van dierenriemtekens ontrafelt hij gecodeerde zeeroutes. Zijn boek leg ik na 345 bladzijden ter zijde. De vraag is of je de schoonheid van de mythe moet willen ontrafelen...



Routebeschrijving

Schuddebeurs is bereikbaar vanaf de rotonde in Zierikzee. Ga  rechts de (Lange) Blokweg op. Bij ANWB bord Schuddebeurs , linksaf Sint Joostweg inslaan. Rechtsaf  Donkere weg op. G
a bij de 'driehoek' (zie kaart) linksaf de Heesterlustweg op. Kort daarna is rechts de ingang naar dit natuurgebied. Parkeren aan de rand van het kleine natuurgebied.





Noten

(1) Er zijn vijf schrijvers die dit onderwerp belichten of noemen.

Charles-Joseph de Grave schreef het boek:  République des Champs Elysées (1806, postuum uitgegeven). Hierin wordt bewezen dat Plato’s ATLANTIS in de Nederlanden gelegen was. De Grave is een fervent aanhanger van de Atlantismythe.
Zijn werk werd aangehaald en uitgebreid door Théophile Cailleux in zijn boek : Belges et Bataves, leurs origines, leur haut importance dans la civilation primitive, d’apres les theories nouvelles (1881). 
Ernst Gideon schreef het boek: Homerus, zanger der Kelten’, Odysseus op Schouwen-Duiveland (1973). Hij gebruikt het werk van Cailleux en het verhaal van Homerus als gids.
Mellie Uydert wijdt een stukje aan dit onderwerp in haar boek Het Zonnejaar. Hoofdstuk: Het nabije Atlantis (1981)
Iman Jacob Wilkens volgt met: Waar eens Troje lag (1990). 
Hubert Lampo maakte een studie over het werk van de Grave: Toen Heracles spitte en Kirke spon (1973)

Geraadpleegde bronnen

Gideon, E: Homerus, zanger der Kelten, Deventer,1973
Lampo, H: Toen Herakles spitte en Kirke spon, Amsterdam-Brussel, 1973
Uyldert, M, Het Zonnejaar p. 142, 143 Amsterdam, 1981
Wilkens, I.J. : Waar eens Troje lag, Leeuwarden, 2013

Websites