Pagina's

Pagina's

donderdag 19 oktober 2017

Onze Lieve Bruine Vrouwe in Lier




Onze Lieve Bruine Vrouwe in Lier



In de buurt van Antwerpen ligt het stadje Lier. 'Onze Lieve Bruine Vrouwe' staat daar in de Gummaruskerk.  Deze Madonna heeft de kleur en de grote handen van de Zwarte Madonna. Aan de staande houding kun je aflezen dat ze van latere datum moet zijn. Ze is niet alleen een aantal keer verhuisd, maar ook van naam gewisseld....


Een Madonna met meerdere namen

Een aardige gastheer loopt met ons mee. 'Dit moet ze dan wel zijn', zegt hij. 'Ze is dit jaar in deze kerk geplaatst. Noemen ze haar bruin? Dat kindje heeft wel een bruin gezichtje, ja'. Zo heeft hij er eerder nog niet naar gekeken. Onze Lieve Bruine Vrouwe is net verhuisd. Ze heeft een plaatsje gekregen in de Sint Gummaruskerk van Lier. Ze is niet alleen een aantal malen van plaats verwisseld, maar ook van naam veranderd. Genoemd naar haar eerste standplaats heette ze 'Onze Lieve Vrouw van de Heilige Rust'. Ze stond daar in een kapelletje met dezelfde naam. Haar huidige naam heeft ze te danken aan de verkleuring van het eikenhout. De opmerking van onze gastheer is dus zo gek nog niet. Al bij de eerste blik geef ik hem gelijk. Ze heeft de grote handen van de Zwarte Madonna. De mooie uitstraling wordt nog eens versterkt door de kleuren en versieringen van haar gewaad. Daar moet ze de naam Lieve-Vrouw ter Gratiën aan te danken hebben. Want Onze Lieve Bruine Vrouwe is naar de Spaanse mode gekleed. 



Ze heeft de grote handen van de Zwarte Madonna.

Vijf verblijfplaatsen 

Onze Lieve Bruine Vrouwe heeft veel verblijfplaatsen gehad. Haar eerste kapelletje stond vermoedelijk op de Mechelsesteenweg en werd al snel tijdens een militair oproer verwoest. Gebouwd in 1612 heeft het er maar 18 jaar gestaan. En toen stond ze op straat. Of beter gezegd, lag ze tussen het puin. Daar kwam ze wonderwel zonder kleerscheuren onder vandaan. Ze werd overgebracht naar de Zwartzusters van Lier. Omdat hun kapel te klein was om de grote volkstoeloop op te vangen, werd beslist om het beeld over te brengen naar de Kluizekerk. Deze ruimere kerk van de predikheren was een belangrijk mariaal bedevaartsoord. Op deze foto's wordt ze meegedragen in de Processie van de Rozenkrans. De bruine Onze-Lieve-Vrouwe van de Kluizekerk wordt ze hier genoemd. Toen de predikheren deze kerk in 1986 verlieten, vertrouwden ze haar opnieuw toe aan de Zwartzusters van Lier. In 2016 (Bijzonder Jaar van de Barmhartigheid) kreeg ze een plaatsje in de Gummaruskerk. Daar staat ze nu in al haar schoonheid en heeft er alle ruimte.

Genezingen

Onze Lieve Bruine Vrouwe had al in 1604 haar eerste wonder op haar naam staan. Toen was er sprake van de wonderlijke genezing van Richard Van Graesen. Dat is maar liefst 28 jaar eerder dan in het boek 'The Cult of the Black Virgin' vermeld staat (1632). In het genoemde jaar vindt op 18 augustus de wonderbare genezing van Anna Van Rockegem plaats. Deze genezing wordt officieel  erkend als een mirakel. Op 19 september 1632 werd een grootse plechtigheid  gehouden, waarop Michaël Ophovius, bisschop van ’s Hertogenbosch voorging in de eucharistieviering. Wat me opvalt is dat deze eerste genezing door Onze Lieve Bruine Vrouwe dus plaats vond voor ze in haar eerste kapelletje huisde. Waar zouden we haar toen hebben moeten zoeken? Haar grote handen staan symbool voor een sterke energie. Was er een plek ergens in de natuur waar mensen haar opzochten voor genezing? Is ze dan na dat eerste wonder in het kapelletje van de Heilige Rust geplaatst? 


Maria afgebeeld als 'Moeder Gods'

Op een van de ramen aan de zuidkant van de kerk is een glas-in-lood raam met Maria die haar kind toont aan de herders en de wijzen. Ze wordt 'Sedes Sapientiae' genoemd (betekenis: Maria als Zetel der Wijsheid). Maria mag voor het eerst in de kerk afgebeeld worden na het concilie van Ephese (431) waarin ze erkend wordt als 'Moeder Gods'. 



Detail glas-in-lood raam: Maria als 'Moeder Gods' 


Maria toont haar kind aan de herders en de wijzen


Madonna in het hoogkoor


In het hoogkoor vinden we een andere Madonna met kind. Ook zij straalt schoonheid uit. Hier is nog veel meer moois te vinden, maar zij sprong er voor ons uit :-).


Madonna met kind in het hoogkoor



Bronnen

Bijzondere dank aan Nicole Claes en Karel Geenen (Toerisme-Pastoraal Sint Gummarus,  Lier). Van hen kreeg ik alle aanvullende informatie over Onze Lieve Vrouwe van Lier: de kerken en kapellen, de naamgevingen en de wonderen die hebben plaatsgevonden in 1604 en 1632.

The Cult of the Black Virgin - Ean Begg (p.158, hier wordt nog de Kluizekerk als standplaats genoemd).

Websites
Adres
Het plaatsje Lier ligt in België in de buurt van Antwerpen.
Het adres van de Gummaruskerk: Kardinaal Mercierplein 8, 2500 Lier (België).


donderdag 5 oktober 2017

De Wodanseiken bij Wolfheze

Ze staan er al sinds mensenheugenis: de Wodanseiken in Wolfheze. Hun naam roept iets geheimzinnigs op. Ze staan te midden van veel soortgenoten. Stonden ze vanouds in een heilig eikenbos? Dan is er ook de Duizendjarige Den....

Een bijzonder natuurgebied

Op de wandelroute van boswachter Herman heb ik vier van de tien punten gemarkeerd: De Duizendjarige Den, De Wodanseiken, De Koningsheuvel en het vroegere kerkdorp Wolfheze. Daar is onderzoek naar gedaan door de Leylijnen Werkgroep Arnhem-Wageningen. Die plekken hebben daarom mijn speciale belangstelling. Maar op meerdere momenten zijn er plaatsen die de aandacht waard zijn. Bij de hoogste sprengkop loop je voelbaar de stilte in. Ook op andere momenten is de stilte er nadrukkelijker dan elders. Het bos is in herfstsfeer en oude bomen mogen hun kringloop in de natuur voleindigen. Omgevallen boomstammen zijn met mos begroeid, paddenstoelen schieten op en de spinnen hebben ragfijne hangmatjes geweven voor onzichtbare natuurwezentjes.


 Omgevallen boomstammen zijn met mos begroeid


Paddenstoelen schieten op


 De spinnen hebben ragfijne hangmatjes geweven voor natuurwezentjes

De Duizendjarige Den 

De Duizendjarige Den ligt achter een laag hekje. Dit was oorspronkelijk bedoeld om de wortels ervan te beschermen. De boom, in 2006 omgevallen, blijft onderdeel van de kringloop in het bos. Een andere den zal op den duur zijn positie van oudste den innemen.



Een van de dennen in de nabije omgeving


De oude den is omgevallen, maar blijft onderdeel van de kringloop

De ene eik is de andere niet

De Wodanseiken laten nog even op zich wachten, maar onderweg vinden we meerdere oude exemplaren op ons pad. Ze lijken niet onder te doen voor hun beroemde soortgenoten. Vlakbij het hotel-op-de-route komen we een paar eerbiedwaardige eiken tegen. Midden op de hei daarentegen staat een jonge eik, helemaal in zijn eentje, met een weelderige kroon. Die heeft er alle ruimte.


Oude eik op het pad bij het hotel


Solitaire eik midden op de heide


De Koningsheuvel

De koningsheuvel wordt gemarkeerd door een berk op de top. Het is de grootste grafheuvel van Wolfheze. Om dichterbij te komen moeten we een bruggetje over en een paadje oplopen. Een kudde schapen heeft er nu even het alleenrecht. Deze heuvel wordt beschermd door een tijdelijk hekwerk.



De Koningsheuvel wordt tijdelijk door een hekwerk beschermd


Een kudde schapen heeft er nu even het alleenrecht

De Wodanseiken

De 'Wodanseiken' zijn deel van een heel eikenbos. Oude en soms verweerde exemplaren gaan aan ons oog voorbij. De afstand op ons kleine plattegrondje is moeilijk in te schatten. Net als we eraan twijfelen of we ze voorbij zijn ontdekken we het infobord langs het pad. Het veel beschreven bankje tussen de eiken staat aan de overkant van de beek. Even ben ik weer te vlug met mijn conclusie dat ook deze plek onbereikbaar is. Dat blijkt niet het geval. Een bruggetje verderop geeft toegang tot de overkant. In alle rust kunnen we de energie van de plek op ons in laten werken. Alles loslatend kun je hier versmelten met de omgeving. Wegzakken in een verstillende energie. 


Oude en verweerde exemplaren gaan aan ons oog voorbij


De 'Wodanseiken' zijn deel van een heel eikenbos.


Net als we eraan twijfelen of we ze ongezien ontdekken we het info bord 


De Wodanseiken van Wolfheze

Het oude Wolfheze

Het oude kerkdorp Wolfheze is al in 1585 door Spaanse troepen verwoest. In de 19e eeuw werden de fundamenten van het kerkje gevonden. In het kunstwerk naast het info bord is het kerkje weergegeven. Het heuvelachtige gebied rechts is de kerkheuvel, ook wel Kapelheuvel genoemd.




Het kerkje is kunstig ingeweven in het gaas


De plaats waar het verdwenen kerkdorp heeft gelegen



Een welvarende eik links van het verdwenen dorp

Hoe kwamen deze eiken aan hun naam?

De Wodanseiken en de Duizendjarige Den danken hun naam aan Johannes Warnardus Bilders. Deze kunstschilder maakte een aantal vrienden enthousiast voor dit natuurgebied. De magische namen maakten het schilderen van de bomen extra leuk. 

De Oude Kloosterweg

De kerkheuvel ligt aan het eind van de Oude Kloosterweg. Dankt deze weg zijn naam aan een voormalig klooster? Was dit gebouwd op een voorchristelijke cultusplaats?  Het laatste is zeker een optie. Mogelijk werd de Germaanse god Wodan vereerd in dit oude eikenbos. Stamt de naam Wodanseiken misschien uit oudere tijden? 

Bronnen

Kwartaalblad Puur Natuur Herfst 2017 p.28-32 (Natuurmonumenten).
Aarde's levend lichaam - Mellie Uyldert p. 139.

Websites

http://www.leylijnen.com/archief.htm (kies Gelderland > Linkerkolom> Wolfheze).


Adres

Startpunt Route Boswachter Herman:
Station Wolfheze
Johannahoeveweg 2
6874 CD Wolfheze




donderdag 21 september 2017

De Zwarte Madonna van Vassivière


Notre Dame de Vassivière


Boven gekomen vinden we de Zwarte Madonna van Vassière in de kleine kapel. Ze wordt er druk bezocht. De reden dat ik er heen wil is de legende van haar terugkeer naar deze plek en het verhaal van de levenloos geboren baby's die hier heen gedragen werden. De sterke aarde energie activeerde kort het lichaampje van de baby, net lang genoeg om ter plekke gedoopt te kunnen worden.

De kapel op de berg 

Vassière is van oudsher een cultusplek. Al in 1321 is er sprake van een kerkje dat verwoest werd. Het kerkje en het bijbehorende stadje raakten vergeten, tot op een dag in 1547 een wonder plaatsvond. De koopman Pierre Gef uit Besse had bij het passeren geweigerd om voor de Madonna te bidden en werd met blindheid geslagen. Nadat hij haar trouw beloofd had werd hij genezen. Vanaf dit moment kwam de pelgrimsstroom op gang en kreeg de Madonna een plaatsje in de kerk in het dal. Het verhaal gaat dat ze daar niet wilde blijven. Notre Dame van Vassière wilde haar plaats bij de bron niet verlaten. Tot drie keer toe keerde ze uit eigen beweging terug met een compromis als gevolg. 's Zomers vertoeft ze boven op de berg, 's winters huist ze beneden in het kerkje. Ze wordt in processie naar boven gebracht op 2 juli (visitatie van Maria) en wordt op de eerste zondag na 21 september (herfstequinox) plechtig terug naar de kerk gedragen. Hiermee volgt ze het ritme van de kuddes die 's naar de zomerweides worden gebracht.

Gekleed en gekroond

In haar prachtige gewaad prijkt ze aan de wand. Zowel de Madonna als het kindje op haar schoot zijn in 1881 gekroond. Het mooie gewaad en de gouden kroontjes zijn van latere tijd. Op de folder van het kerkje-in-het-dal staat ze afgebeeld zonder die extra laag en zien we haar gekleed in de stijl van het platteland. Aan de verschillende kenmerken is af te lezen dat ze een kopie moet zijn van een ouder beeld, dat tijdens de Revolutie is verbrand. In het boek 'Vierges Romanes' lees ik dat ze naar de mode van de tijd zwart gemaakt is. Zoals ze nu is vind ik haar prachtig. In de kerk beneden in het dal staat ze afgebeeld onder een glas-in-lood raam met de kapel in de sneeuw. 




De Madonna is begin zeventiende eeuw gekleed en gekroond


Ze moet een kopie zijn van een ouder beeld dat tijdens de revolutie is verbrand


In het kerkje beneden in het dal vinden we haar afbeelding 


onder een glas-in-lood raam met de kapel in de sneeuw



Het vaandel dat tijdens de processie gedragen wordt


De chapelounne en de genezende bron

Iets lager op de berg staat de chapelounne. Het kleine kapelletje is gebouwd in 1550, dus vlak na de genezing van de koopman en gerestaureerd in 1747De open zijde wordt afgeschermd door een ijzeren hek. Daar vinden we een tweede Madonna als beschermster van de oude bron. Zij is hier het hele jaar te vinden. Aan de tralies hangen talloze lintjes met voorbeden aan Onze Lieve Vrouwe. Mensen blijven een tijdje staan en kleine kindjes spetteren in de goot. Op de plek van dat kapelletje moet het oorspronkelijke Madonnabeeld hebben gestaan, het beeld dat verwoest is dus. De huidige Madonna dateert uit ca. 1805Dit moet de plaats zijn waar genezingen plaatsvonden. Dit is de bron waar de levenloos geboren kinderen naar toe gedragen werden. De sterke aarde energie activeerde kort het lichaampje van de baby, net lang genoeg om ter plekke gedoopt te kunnen worden. Daarna hadden deze kindjes recht op een christelijke begrafenis. De combinatie van aarde energie en Madonna moet hier ontzettend sterk gevoeld zijn. De naam Vassivière betekent in de Keltische taal: de tempel van het water. Het tot leven brengen van ongedoopte baby's was een de specialiteiten van deze Madonna, kom ik in de boeken tegen. In de buurt van de bron blijf ik een tijdje in alle rust zitten. Wat moet dit een bijzondere plaats geweest zijn.


 De 'chapelounne' iets lager op de berg


 De Madonna van de chapelounne 


De bron met genezend water

Ook van andere plaatsen zijn verhalen van opgewekte baby's opgetekend. Deze vonden o.a ook plaats in Orcival, in Rocamadour en in Chappes.

Routebeschrijving

63610 Besse-et-Saint-Anastaise, Frankrijk: de kerk van St. André.
Vassivière ligt ten (zuid)westen van Besse en ten zuiden van Super Besse (Auvergne, Frankrijk). 
Het kerkje heeft zijn lieflijke omgeving een beetje verloren.  Er is een restaurant en een parkeerplaats.  Het is ook mogelijk om de reis naar boven te voet af te leggen. 


Afbeelding Brochure Kerk St. André



Bronnen
Brochure Vassivière 2017 
La réponse vient de la Terre - Jacques Bonvin
Vierges Noires - Jacques Bonvin 
The Cult of the black Virgin - Ean Begg
Zwarte Madonna van Oer- tot Eindtijd - Dr. Annine E.G. van der Meer
Vierges Romanes -Portraits croisés - Hélène Leroy & Francis Debaisieux  

donderdag 7 september 2017

Een bijzonder moment in Orcival

Gewoontegetrouw gaat onze agenda mee als we op vakantie gaan. Zo heb ik onze logeeradressen bij de hand en kan ik kort noteren waar we geweest zijn. Dit jaar heb ik vooraf met potlood 'Orcival' gekrabbeld bij 15 augustus. Op die dag valt er zonlicht op de Zwarte Madonna in de kerk. Alléén op die dag en dan ook nog precies om twaalf uur. Nu we toch in de buurt zijn wil ik dat fenomeen niet missen. Het lijkt me heel bijzonder en we zorgen dat we er ruim op tijd zijn. Zouden er veel mensen komen om dit mee te maken? Niet bekend met katholieke tradities worden we om half elf verrast door een kerk die voor driekwart gevuld is. De mensen zijn toegestroomd om de mis ter gelegenheid van Maria Tenhemelopneming bij te wonen. Dat er op deze dinsdag een mis zou worden voorgedragen is geen moment in ons hoofd opgekomen. We wijzigen ter plekke ons plan om vooraf koffie te drinken en vinden een plekje op een bank bij het middenpad. Tegen elf uur zijn de extra stoelen niet meer aan te slepen en door de open deur zie ik de bewolking toenemen. Het is duidelijk dat we die speciale zonnestraal vandaag wel kunnen vergeten. Maar deze mis maakt de dag wel heel bijzonder. Na afloop ervan nodigt de priester alle vrouwen die Maria heten uit om naar voren te komen. De Madonna zit hoog op haar troon in het koor. Ze mogen haar van dichtbij bekijken en dan krijgt de bijeenkomst voor ons een onverwacht eind. Voorzichtig wordt ze naar beneden gehaald en midden in de kerk op een tafeltje tussen de vieringspijlers geplaatst. De Maria's mogen haar als eerste bewonderen en daarna krijgen alle kerkgangers de gelegenheid om haar op hun eigen manier te begroeten. Wie had dat nou kunnen bedenken! Niet in het katholieke geloof grootgebracht raak ik wat onwennig haar grote handen aan. Dat 15 augustus in Frankrijk een belangrijke kerkelijke feestdag is hoef ik niet meer in mijn agenda te zetten :-).


De Zwarte Madonna wordt na de mis naar beneden gehaald


Weer boven worden de kroontjes weer teruggeplaatst



We krijgen toestemming om haar van dichtbij te fotograferen



donderdag 24 augustus 2017

Een verkleurde Madonna en een verstopt labyrint

Chartres is een van de plekken waar we regelmatig naar terugkeren. Zoals gewoonlijk bezoeken we de kathedraal en staan stil bij de 'Lady on the Pillar' in het noordelijke deel van de omgang. Hoewel mijn ogen registeren dat er iets niet klopt duurt het even voor ik besef wat er aan de hand is. De Zwarte Madonna is verkleurd. Ze is witgewassen! Met haar blanke gezichtje is haar magie voorgoed verdwenen. Het hoofd van haar kindje doet me sterk denken aan dat van mijn oude babypop. Wat is hier gebeurd en waarom? Ik vraag her en der in het rond, maar niemand die het echt weet te vertellen. Gerestaureerd, zegt de een. Ik weet het ook niet, reageert de ander. 'Ze schijnt vroeger wit geweest te zijn zeggen ze, maar voor mij blijft ze de zwarte madonna'. Het verhaal wordt nog erger als we even later terug keren. Midden op de dag wordt ze afgestoft en voor dat goede doel ontdaan van haar sluier. Het kraagje van de baby wordt zorgvuldig herschikt. Na een tijdje ziet ze er weer pico bello uit voor wie dat zo zien wil :-).


Met haar blanke gezichtje is haar magie voorgoed verdwenen


Zomervakantie 2013: het oude vertrouwde beeld


Ze moet vroeger wit geweest te zijn zeggen de deskundigen


Midden op de dag wordt ze afgestoft en ontdaan van haar sluier


Het kraagje van de baby wordt zorgvuldig herschikt

Ligt het labyrint altijd al een soort verstopt onder de stoelen, op vrijdag is het toegankelijk. Dat is althans de bedoeling. Werden we er in 2013 al min of meer uitgegooid, vandaag maakt een eerste blik al duidelijk dat er sprake is van overbevolking op dit kleine deel van de kerkvloer. Een lange rij mensen schuift langzaam op in de richting van het centrum. Wachtende en mediterende bezoekers veroorzaken een permanente verstopping. Ook later op de dag is er geen gelegenheid om het in alle rust te lopen. Aansluiten heeft geen zin, zoveel geduld heb ik niet :-). Ander seizoen proberen? 

Meer achtergrond informatie
Op de website van dekathedraal wordt uitleg gegeven over de keuze voor deze make-over: 
De Madonna zou overgeschilderd zijn in de 19e eeuw en bedekt geweest zijn met een grauw-grijze laag. En die hebben ze nu netjes verwijderd. Ondertekend met DRAC centre 2103, verbonden met het ministerie van Cultuur. Waarom is er geen haar op mijn hoofd die dat gelooft?
Nog wat plaatjes dan de fases van restauratie op deze site
Er zijn ook andere geluiden, nl. dat de oorspronkelijke madonna zwart geweest zou zijn. Op de een of andere manier lijkt dat laatste me aannemelijker. 
Een eerdere blog over het labyrint vind je hier.

dinsdag 22 augustus 2017

Bijzonder kruisbeeld in Bad Bentheim

In Bad Bentheim staat een bijzonder kruisbeeld. Een tekening brengt me op zijn spoor. Het is een schets-met-maten waarbij de houding van de armen in één oogopslag opvalt. De getallen op de tekening helpen me niet verder op weg, maar het geheel lokt me wel naar het stadje net over de grens. Daar prijkt het kruis in de Katharinenkirche van het kasteel. In eerste instantie kreeg het een plaatsje op het binnenplein, maar om verdere verwering te voorkomen is het recent naar binnen verhuisd. Ik kan er tegenop kijken, want het is maar liefst 2 meter 80 hoog en 1 meter 40 breed. Jammer genoeg is er afstand gecreëerd door een touw, zodat je er niet dichtbij kan komen. Maar ook van een afstand heeft het iets magisch. 'Hergott van Bentheim' werd tot ver buiten de stad aangeroepen, hij was dus belangrijk. De legende van de Rabenbaum beschrijft de schrik van boeren als ze op de bergplaats van hun etenswaar een gevluchte persoon aantreffen. 'Herrgott von Bentheim', roepen ze van schrik uit.

Zo rond het jaar 1150 moet het zijn gemaakt. Het is daarmee een van de oudste kruisbeelden tot nu toe gevonden in Duitsland. Mijn blik laat het niet los. Ik moet er keer op keer naar kijken. Hangt deze god wel aan het kruis? Staat hij niet met zijn voeten op een pilaar, als op een verhoging? Er zijn geen sporen van wonden, die duiden op een gekruisigde godheid. De geheven handen maken eerder een zegenend gebaar. Het geheel heeft een raadselachtige uitstraling door de ouderdom en de geknikte armen. Het is uit één stuk gehouwen en als je goed kijkt kun je er de vorm van een rune in herkennen. Het voor-christelijke geloof schemert er zo nog een beetje in door.

Volgens zeggen stond het kruis aan de kant van de weg. Ten tijde van de Reformatie is het onder het zand verdwenen, begraven in dit geval. Pas veel later is het teruggevonden. Over de vindplaats verschillen de bronnen. Werd het beeld teruggevonden bij de boerenhoeve in het westen, of op het Kreuzkamp in het zuiden van de stad? Jammer genoeg moet ik dat openlaten, zeker weten doe ik het niet. Eigenlijk kan ik daar niet zo goed tegen :-). Kasteel Bentheim noemt de akker als vindplaats. Zal ik het voorlopig daar dan maar op houden?


Herrgott von Bentheim in de Katharinenkerk van het kasteel


Het informatiebord  spreekt van een zegenende godheid

Aan het plafond van de Katharinenkerk hangt een dubbel beeld van de Madonna. Ik word erdoor verrast. Het beeld is oorspronkelijk gemaakt voor het klooster Frenswegen. De oorspronkelijke kleur is bij een restauratie verwijderd, omdat soberheid de code werd. Maar ook zonder kleur hebben de Maria's een mooie uitstraling. De heilige Katharina ontbreekt. Eigenlijk had ik haar hier wel verwacht. 


Dubbel Madonnabeeld


Ook zonder kleur hebben de Madonna's een mooie uitstraling


Herrgott von Bentheim en Madonna's

Iets meer over de achtergrond

Kasteel Bentheim ligt in Duitsland, net over de grens boven Enschede.

De tekening van dit kruisbeeld is te vinden in  het Jaarboek van 1993 van de Heimatverein Grafschaft von Bentheim, overgenomen uit het boek  Herrgott-von-Bentheim-Carl Krumbein 

De Rabenbaum komt voor in het verhaal van Anna Holmer en de Wederdopers. Het was een grote, holle eikInmiddels is deze verdwenen. Er is een poging gedaan om een nieuwe boom te planten. De omvang van de oorspronkelijke boom is gemarkeerd door een rond hek van houten planken. Zie bron.

Over de runevorm wordt gesproken in het boek: 'Das Bentheimerland' -Heimatkunde eines Grenzkreises p.33 (Heimatverein der Grafschaft Bentheim). Het gaat om de rune ea, die het 'af en opstijgende jaar verzinnebeelden zou (H.Wirth).





donderdag 17 augustus 2017

Dat kleine kaartje springt eruit

Dat kleine kaartje springt eruit. Het zit tussen een hele stapel informatie die ik gekregen heb van een lokale bewoonster (1). Het geeft een beeld van de omgeving van de Isterberg in Duitsland en het naburige kasteel Bentheim in de Germaanse tijd. Ik heb het plan om die oude plekken te bezoeken en zou het liefst een rondje 'all-inclusive' maken. Van de Heidentempel naar de Isterberg lopen over de oude 'heilige' weg, door naar de Rabenbaum, en eindigen bij de Heidentempel. De met legendes omweven Rabenbaum moet ik nog even uit mijn hoofd zetten. Die ligt verstopt in het bos en schijnt moeilijk te vinden. Dat wil niet zeggen dat dat ons (met of zonder gids) niet gaat lukken :-). Ook aan de Hilgenstiege zullen we vandaag niet toekomen. Tijdens dit een-daags bezoek rest niet anders dan het plan in delen uit te voeren. Beginnen met de Drususfelsen dan maar. De alleenstaande rots ligt in de noord-westhoek buiten het terrein van het kasteel. Als je er op een bepaalde manier naar kijkt zie je links boven de vorm van een gezicht. Bovenop de rots ligt nog een kleine uitstulping. Die kun je van onderaf niet zien, maar als je op de eerste verdieping van het kasteel boven de Ridderzaal door het erkertje kijkt, zie je hem liggen.  Een inscriptie op de rots luidt vertaald: Hier sprak Drusus de Tubant recht (HIC DRUSUS DIXIT IURA TUBANTIBUS). Deze Romeinse veldheer zou zelfs de burcht gesticht hebben. Opschrift niet gevonden, vergeten van schoenen te wisselen en Man is voor mij naar boven geklommen :-). Helaas geen enkele afbeelding ervan gevonden op internet. Maar laat je in dit geval geen oor aannaaien! Dat stukje steen daar boven op die rots is het oor van de duivel. Hij beloofde ridder Bento dat er voor zonsopgang een prachtige burcht op de berg zou staan. Klokslag 12 uur 's nachts begon hij aan de bouw ervan. Er stond maar een kleine beloning tegenover: de eerste levende ziel die hij 's morgens ontmoette zou voor hem zijn. Natuurlijk hoopte de duivel stiekem dat dat de kasteelheer zou zijn. Sterker nog: hij was er van overtuigd! Hij lag daar te slapen na de voltooiing van zijn werk. Zijn oor stevig tegen de rots gedrukt om maar geen geluid te missen. Tot zijn schrik werd hij gewekt door de kreten van een raaf, die door Bento was losgelaten. Woedend sprong hij op om zo snel mogelijk te verdwijnen. In de haast bleef zijn oor aan de rots kleven. Dat is de reden waarom de naam 'Duivelsoorkussen' aan de rots is gegeven. Recht tegenover de Drususfelsen ligt de Heidentempel. Om meer precies te zijn: ín het kasteel op de plaats waar nu de Ridderzaal op de begane grond is. Die ridderzaal kun je door een glazen wand bekijken. Heel mooi, dat wel, maar niet toegankelijk dus. De oude inwoners van het slot zouden hier Tanfana en andere goden vereerd hebben (2). Ze offerden hun gaven op de rots die bereikbaar moet zijn geweest via een lange houten brug. Na de kerstening werd deze offerplaats verwisseld voor een kruis. De heilige Antonius werd vanaf die tijd op de oude plek aanbeden. De Heidentempel leeft voort in legendes (3) én is terug te vinden op een oud, bewaard gebleven kaartje van het slot (4). De offerplaats verloor zijn betekenis door de naam Duivelskussen. Ik herinner me dat een van de rotsen op de Isterberg aangeduid wordt met de naam Duivelsrots. Op die rots vinden we een offerbekken, daterend uit voor-christelijke tijden. Zie jij ook een relatie? :-).


Dat kleine kaartje springt eruit


Links de losstaande Drususfelsen


Als je er op een bepaalde manier naar kijkt zie je links boven de vorm van een gezicht


Via het trapje kan je naar boven om de achterzijde bekijken


Vanaf de eerste verdieping zie je het 'oor' uit de legende


Vanuit dit erkertje is de foto genomen


Het kasteel is letterlijk op de rotsen gebouwd


Verweven met de rots


Links van de ingang vinden we buiten de oude linde


waaronder recht gesproken werd


Kasteel Bentheim ligt in Duitsland, net over de grens boven Enschede

(1)  Elke Bischop-Stentenbach is geboren en getogen aan de rand van de Isterberg. 
      Zij is auteur en co-auteur van verschillende boeken en bestuurslid van de Heimatverein Grafschaft Bentheim.
(2)Tanfana (ook wel TamfanaTanfanaeTamfanae) was een godin in het oude Germaanse heidendom
(3) Bron legendes: Die Glaserne Kutsche - Heinrich Specht Neu bearbeitet von Dr. Hermann Heddendorp.
(4) Bron kaartje Heidentempel: Bentheim und der Herrgott von Bentheim p.9.